Artikel geprint vanaf Jazzenzo.nl

Magnifieke opening November Music ’14

CONCERTRECENSIE. November Music, Verkadefabriek ’s-Hertogenbosch, 5 november ’14
beeld: Gemma van der Heyden
door: Rinus van der Heijden 

November Music 2014 heeft de opening gekregen die het verdiende. Het magnifieke openingsconcert van de Tunesische udspeler Anouar Brahem is woord en daad tegelijk van het ijzersterke programma dat het festival dit jaar kenmerkt. Afgemeten aan dit concert staat ’s-Hertogenbosch tot en met zondag derhalve vuurwerk van de buitencategorie te wachten. 

  
Het kwartet van udspeler Anouar Brahem verzorgde in een uitverkocht Verkadefabriek het openingsconcert van November Music 2014.

Het Anouar Brahem Quartet bracht muziek die álle muziekliefhebbers bedient. De ud (ook oed of oud), de Arabische korthalsluit, is het belangrijkste instrument in de Arabische en islamitische wereld. Het is daarom niet verwonderlijk dat ook veel westerse muziekminnaars het specifieke geluid van de ud kennen. Maar Brahem heeft het instrument een nieuwe dimensie  meegegeven: bij hem is de ud niet langer het medium dat de muziek uit zijn vaderland vertolkt; de Tunesiër zet hem ook in om er jazz en (Europese) volksmuziek doorheen te mengen.

Overrompelend
Het concert van het Anouar Brahem Quartet begon overrompelend. Klaus Gesing zette in het halfduister van de grote zaal van de Verkadefabriek een bijna mystiek klanktapijt in op  basklarinet. Basgitarist Björn Meyer begeleidde door slechts met de vlakke hand zachtjes op zijn snaren te slaan. Vanuit het niets schoof de ud van Anouar Brahem bij, even later gevolgd door de darbouka (vaastrommel) van Khaled Yassine. Daarmee was de toon gezet: wat volgde kon niet meer stuk. 

Het Anouar Brahem Quartet overtuigde vanaf de eerste noot. Was het openingstuk geworteld in de Arabische klassieke muziek, verderop kenmerkten ook elementen uit de jazz en andere volksmuziek dan die van Noord-Afrika het muzikale concept. De invloed van jazz werd overduidelijk in een geïmproviseerde basklarinetsolo, waarbij ud, basgitaar en darbouka zich  begeleidend op de achtergrond hielden. Daarbij komt dat Brahems verblijf in Parijs in de jaren tachtig zijn spel voorgoed heeft beïnvloed. In diverse passages klonk de ud als een instrument dat zomaar in een vorm van lichte amusementsmuziek kan worden ingezet.

  
Het kwartet bedankt het publiek (m), v.l.n.r. Klaus Gesing, Anouar Brahem, Bjorn Meyer en Khaled Yassine.

Juist in dat laatste facet ligt de kracht van grootmeester Brahem. Was de ud in de Arabische en islamitische wereld vooral een begeleidingsinstrument, bij de Tunesiër heeft de ud een duidelijke solorol gekregen. Echter wel op een afwijkende manier: Anouar Brahem plaatst zichzelf geen moment op de voorgrond, het doordringende geluid van de ud temt hij in een verfijnd en breekbaar groepsgeluid.

Nieuw ontwerp
Door de mengeling van jazz en oriëntaalse en andere volksmuziek ontstaat een nieuw ontwerp, dat een doorsnee publiek in de volle breedte laat kennismaken met muziek die niet altijd hapklaar wordt opgediend.

En daarmee sloot dit openingsconcert naadloos aan bij de conditie die November Music zich de afgelopen jaren heeft gesteld: nieuwe muziek brengen die voor iedere geïnteresseerde volgbaar is. ‘Muziek van nu door de makers van nu’ is de hartenkreet van het festival. Jarenlang betekende dat een concept voor de spitsroedelopers van nieuwe muziek; mensen die de doorwrochte mengeling van gecomponeerde en geïmproviseerde muziek in zich konden opnemen. Die muziek is nog altijd onderdeel van dat zo fraaie festival dat November Music heet. Maar het is de verbreding naar alle uithoeken van de mondiale muzieksteppe die November Music tot het interessantste festival van Nederland en ommelanden maakt.


© Jazzenzo 2010