Artikel geprint vanaf Jazzenzo.nl

Simon Nabatov: Russische pianoreus zonder weerga

5 CD-RECENSIES
door: Cyriel Pluimakers









Onderaan het artikel kunt u de vijf besproken cd's die Simon Nabatov in 2016 uitbracht beluisteren.


Van pianist Simon Nabatov (Moskou, 1959) verschenen de afgelopen tijd maar liefst vijf spraakmakende releases: vier uitgaves op Leo Records en een duo-cd met basklarinettist Oguz Büyükberber. Sinds het einde van de jaren ’80 heeft Nabatov, die een klassieke opleiding volgde aan het Moskouse Conservatorium, een imposant oeuvre neergezet, waarin hij met musici van uiteenlopend garnituur samenwerkt. Dat hij fantastisch swing kan spelen bewijst hij in een sessie met vibrafonist Wolfgang Schlüter, maar meestal treffen we hem aan in de sfeer van avant-garde. Zo maakte hij diverse opnames met trombonist Nils Wogram, vocalist Phil Minton, contrabassist Mark Dresser en drummer Tom Rainey. Steeds valt zijn krachtige spel en eindeloze energie op. Soms lijkt het zelfs of de vleugel elk moment door zijn poten kan zakken, want Nabatov beschikt over een imposant fysiek.

-

Simon Nabatov – Monk 'n' More
bezetting: Simon Nabatov piano en elektronica
opgenomen: 1995 en 2013 in LOFT, Keulen
uitgebracht: 2016 
label: Leo Records
aantal stukken: 10
tijdsduur: 67’34
website: www.nabatov.com - www.leorecords.com





Op ‘Monk 'n' More’ horen we niet alleen de vleugel uit de Keulse LOFT-club, maar ook de nodige elektronica. Steeds wordt een akoestische uitvoering van een Monk compositie - waaronder ‘Skippy’, ‘Oska T’, ‘Pannonica’ en ‘Light Blue’ -afgewisseld met een elektronisch stuk. Nabatov heeft zich het repertoire van Monk eigen gemaakt en zijn uitvoeringen kunnen gerekend worden tot de beste interpretaties die er wereldwijd te vinden zijn. De cd sluit af met een doortastende improvisatie op het bekende thema ‘Epistrophy’. 


Simon Nabatov & Gareth Lubbe – Lubatov
bezetting: Gareth Lubbe altviool en stem, Simon Nabatov piano 
opgenomen: april 2010 en januari 2014 in LOFT, Keulen
uitgebracht: 2016 
label: Leo Records
aantal stukken: 9
tijdsduur: 61’34






Hoorden we op ‘Monk 'n' More’ de indrukwekkende solistische kwaliteiten van Nabatov, op ‘Lubatov’ staat zijn samenwerking met altviolist en stemkunstenaar Gareth Lubbe centraal. De laatste heeft als altviolist een klassieke opleiding genoten en speelt ook met diverse orkesten. Lubbe is ook stemkunstenaar en gespecialiseerd in het zingen van boventonen en multiphonics. Hij werkte onder meer samen met Hayden Chisholm, Rebecca Horn en het Finse Pipoka ensemble. Net zoals Nabatov woont Lubbe in Keulen en sinds 2009 werken de heren regelmatig samen. De eerste opnames op deze cd dateren uit april 2010 en de laatste uit januari 2014. Ze laten een breed beeld horen van waar ze als duo toe in staat zijn. De muziek zit tegen het atonale aan en is bedoeld voor het geoefende oor. 

De productie is zorgvuldig opgebouwd en bestaat uit een tweetal suites: ‘Plush Suite’ en ‘Suite In Be’. ‘Psalm’ sluit de productie af. De ‘Plush Suite’ geeft ruim baan aan de vocale capaciteiten van Lubbe, die naast een geslaagde imitatie van de stoomfluit ook een hele dierentuin aan geluiden op de luisteraar afvuurt. Toch blijft het niet bij geluidjesmakerij: beide musici zijn voldoende gepokt en gemazeld om niet in muzikale onzin te vervallen. Ze blijven zoeken naar verbindingen en een rode draad in hun improvisaties.

In ‘Suite in Be’ staat de altviool op de voorgrond. Feilloos begeleid door Nabatov laat Lubbe zijn instrument zingen, krijsen en zuchten. Het karakter van het stuk is dat van een afgewogen klassieke compositie. Altviolist en pianist zitten elkaar op de huid en naderen elkaar bijzonder dicht in hun tonale experimenten.  Indrukwekkend is het gonzende laag van de altviool, die soms bijna als een cello klinkt. In het tweede deel ligt de nadruk meer op melodie en in het derde gooien beide heren nog een schepje bovenop hun experimenten in improvisaties met veel dissonanten. Het slotstuk ‘Psalm’ komt als een verademing, waarin het sfeervolle spel van Nabatov naadloos mengt met de keelklanken van Lubbe. 


Oguz Büyükberber & Simon Nabatov – Wobbly Strata
bezetting: Oguz Büyükberber basklarinet, Simon Nabatov piano 
opgenomen: 26 oktober 2014 in LOFT, Keulen
uitgebracht: 2016 
label: TryTone
aantal stukken: 6
tijdsduur: 43’03






Vrije improvisatie vinden we in Nabatov zijn duetten met de uit Turkije afkomstige basklarinettist Oguz Büyükberber, een musicus die op dit weerbarstige instrument een prachtige toon en techniek ontwikkeld heeft. Waar veel van zijn collega’s blijven steken in dezelfde riedels, laat Büyükberber steeds nieuwe muzikale vergezichten horen waarin het volledige klankpalet voorbijkomt, van diep laag tot ultrahoog. 

In hun improvisaties doen de musici voortdurend kleine zijstapjes en kleine sprongen om elkaar na enige tijd weer op te zoeken. De melodische bewegingen in ‘Calm Waters’ lijken op die van vissen in een aquarium. ‘Asked and Unanswered’ vormt een vraag-antwoord-spel tussen basklarinettist en pianist, waarin beiden enige tijd langs elkaar heen lijken te ‘praten’ om het aan het slot met elkaar ‘eens te worden’. Opvallend percussief is het spel van Nabatov in ‘Smudges’ en in ‘Wobbly Strata’ leggen de musici een nogal hobbelig improvisatie-parcours af. In de afsluiter ‘Atempause’ blaast Büyükberber lucht door zijn instrument en weet hij spanning op te wekken door het bewegen van de kleppen van de basklarinet. 


Simon Nabatov Trio – Picking Order

bezetting: Simon Nabatov piano, Stefan Schönegg contrabas, Domini Mahnig drums
opgenomen: 9 mei 2015 in LOFT, Keulen
uitgebracht: 2016 
label: Leo Records
aantal stukken: 7
tijdsduur: 63’15





Ook in het meer traditionele format van het pianotrio is Nabatov uitstekend thuis. Met de Duitse contrabassist Stefan Schönegg en de Zwitserse drummer Dominik Mahnig vormt hij een stevig clubje dat net zo goed thuis is in de jazztraditie als in de hedendaagse experimenten. Er wordt geïmproviseerd op composities van Nabatov, die behoorlijk variëren in tijdsduur. De cd start met het bijna negentien minuten durende ‘Fill in the Blanks, een stuk met een architectuur waarin de musici met improvisaties de lege delen invullen. In ‘Aria’ wordt lyriek telkens onderbroken door tegendraadse melodieën. In het titelstuk ‘Picking Order’ gebruikt Mahning een kinder-xylofoon als percussie-instrument. ‘Growing on a Soul Patch’ is een stevig neergezet nummer met een flinke groove, waarin Nabatov laat horen dat hij ouderwets kan swingen. Fors improviseert hij in ‘Turning Point’, waarin de vleugel onder zijn gewicht lijkt te bezwijken. ‘It’s a given’ geeft de ruimte aan Nabatov’s gevoel voor melodie, met telkens onverwachte ritmische goochelpartijtjes. 


Frank Gratkowski & Simon Nabatov – Mirthful Myths
bezetting: Frank Gratkowski altsaxofoon klarinet en basklarinet, Simon Nabatov piano
opgenomen: mei 2015 in LOFT, Keulen
uitgebracht: 2017 
label: Leo Records
aantal stukken: 6
tijdsduur: 66’09





Nabatov en rietblazer Frank Gratkowski kennen elkaar al dertig jaar lang. Samen met hem nam de pianist vorig jaar mei een eerste duo-cd op. Net zoals de vorige vier cd’s vonden de opnames plaats in de Keulse LOFT. De uitgave geeft volledig de ruimte aan het avontuurlijke karakter van beide musici. Gratkowski beschikt over een grillige fantasie vol humor en Nabatov is de representant van de Russische ziel, met een brute en een tedere kant. 

Luisteren naar het duo Gratkowski en Nabatov is als een muzikale reis, die de luisteraar deelgenoot maakt van een fantastische ervaring. Gratkowski kleurt alle ervaringen in met altsaxofoon of (bas)klarinet en Nabatov volgt al zijn escapades nauwgezet. Een pad vol kronkels, dat soms meer op een doolhof lijkt. Maar telkens weer weten de musici elkaar te vinden: twee verhalen die elkaar afstoten, elkaar plagen en vervolgens muzikaal knuffelen. Improvisaties die altijd spannend blijven en vol onverwachte wendingen zitten. Het basklarinetspel van Gratkowski is grandioos, met een grote beheersing van alle registers. Zijn altsaxofoon doet denken aan de beste momenten van Eric Dolphy (1928-1964), met een spel vol onverwachte sprongen en intervallen. Ook het binnenwerk van de vleugel moet er soms aan geloven: Nabatov laat geen mogelijkheid van het instrument onbenut. 

Conclusie
Nabatov zijn creatieve output is grenzeloos, iets wat we weerspiegeld zien in de besproken vijf uitgaves. Russische klassieke pianisten vormen een traditie zonder weerga, maar het lijkt er inmiddels op dat Nabatov de ‘guru’ is van een nieuwe improvisatieschool die zijn gelijke niet kent. Waar veel collega’s al meer dan tevreden zijn met één uitgave per jaar, zorgt hij voor een grandioze worp cd’s waarbij de een nog avontuurlijker is dan de andere. Het lijkt erop of hij minimaal vier artistieke richtingen tegelijk bewandelt. Muziek die alles in zich heeft: intelligentie, humor, spontaniteit en een prachtige pianotechniek.


Beluister:


© Jazzenzo 2010