Artikel geprint vanaf Jazzenzo.nl

North Sea Jazz worstelend op zoek naar vernieuwing

CONCERTRECENSIE. North Sea Jazz Festival Rotterdam, 8 en 9 juli 2017
beeld: Karen van Gilst
door: Cyriel Pluimakers

De Rotterdamse trompettist Eric Vloeimans mag inmiddels hét visitekaartje van de Nederlandse jazz genoemd worden. Met zijn warmbloedige geluid en aansprekende composities weet hij vriend en vijand van dit genre te verleiden. Het is dan ook een meesterzet om hem op de tweede dag van het North Sea Jazz Festival 2017 te combineren met de Marinierskapel, een orkest dat veel meer in zijn mars heeft dan het spelen van marsen.


  
Cécile McLorin Salvant trad op met Woman To Woman, Eric Vloeimans met de Marinierskapel en Matthew Herbert met zijn Brexit Big Band.

Actualiteit
Een aantal hoogtepunten uit zijn oeuvre passeert de revue, gearrangeerd door BUMA Boy Edgar prijswinnaar Martin Fondse. Hoogtepunt vormt de werkelijk schitterende ‘Song For Syria’, een stuk dat uitstekend past in de actualiteit van nu. Wereldmuziek, die landen en mensen verbindt. 

Christian McBride, misschien wel de meest actieve bassist van de huidige jazz, treedt op met een kwartet zonder piano. Een bezetting die vaak leidt tot muzikale avontuur, maar dat is dit keer geenszins het geval. Saxofonist Marcus Strickland en trompettist Josh Evans spelen keurig binnen de kaders van de hardbop en verlaten nergens de gebaande paden. 

  
Eric Vloeimans en Marinierskapel. Enrico Rava en Tomasz Stanko. Bassist Christian McBride en trompettist Josh Evans (© Ron Beenen).

Reikhalzend kijken veel jazzliefhebbers uit naar de ontmoeting tussen de Pool Tomasz Stanko en de Italiaan Enrico Rava. Twee - inmiddels bejaarde - vernieuwers die tot de top horen van de Europese jazz. Rava speelt bugel en Stanko is te horen op trompet. Waar Rava zijn instrument regelmatig laat schetteren, klinkt Stanko eerder bescheiden. Veel arrangementen zijn geschreven voor twee blazers, maar halverwege het concert kan Stanko het niet meer helemaal bijbenen. Zijn Italiaanse collega blijkt over een duidelijk betere conditie te beschikken. Aandoenlijk neemt de broze Stanko plaats op een stoel.

Een hoogtepunt belooft de gelegenheidsformatie Woman To Woman! te worden onder leiding van pianist Renée Rosnes. De top van de female jazz staat in wisselende bezettingen op het podium met zangeres Cécile McLorin Salvant, trompettiste Ingrid Jensen, klarinettiste Anat Cohen, tenorsaxofoniste Melissa Aldana en alt- en sopraansaxofoniste Tineke Postma, onze nationale trots. Een mooi initiatief, maar het repertoire is nogal traditioneel en de arrangementen zijn niet echt spannend. De mooiste momenten doen zich voor wanneer Aldana de smaakvolle zang van McLorin Salvant voorziet van passende obligato partijen. Haar solo’s op tenorsaxofoon vormen veruit de meest interessante van dit gezelschap. Een female force om rekening mee te houden!

 
Woman To Woman met o.a. Tineke Postma en trompettiste Ingrid Jensen. Matthew Herbert Brexit Big Band.

Brexit
Performer Matthew Herbert zorgt op de slotdag van North Sea Jazz met zijn bigband voor concerten die niet alleen muzikaal maar ook visueel interessant zijn. De Brexit vormt het centrale thema van zijn optreden. Voor de gelegenheid heeft hij zijn orkest uitgebreid met een Nederlands koor dat opkomt met een Engelse tabloid in de hand en teksten uit de krant voordraagt. Op zijn website vertelt Herbert: “Het project zal beginnen in Engeland als de overheid van het Verenigd Koninkrijk artikel 50 in werking stelt, en vervolgens parallel door Europa plaatsvinden met concerten, opnamesessies en workshops. Die zullen uiteindelijk leiden tot een album dat wordt uitgebracht op het moment dat Groot-Brittannië de EU verlaat in 2019.” Muziek als een politiek statement dat op ironische wijze de Brexit aan de kaak stelt. Herbert wil “artistieke en muzikale samenwerkingen en gemeenschappen vieren die landsgrenzen overschrijden”.

Het Amerikaanse Pi Recordings vult de derde dag volledig het podium van de Madeira zaal. Optredens zijn er onder meer van Steve Coleman, Liberty Ellman en Steve Lehman. Pianist Muhal Richard Abrams verschijnt vanwege gezondheidsredenen niet op het toneel. Het avant-garde label staat al jarenlang garant voor uitstekend geproduceerde uitgaves die een beeld geven van de nieuwste ontwikkelingen. Steve Coleman gaat een samenwerking aan met het Rotterdamse Doelenensemble voor zijn suite ‘Synovial Joints’, waarmee hij ook te horen was op de afgelopen editie van November Music. 

  
Gitarist Liberty Ellman. Trompettist Ambrose Akinmusere. Altsaxofonist Steve Lehmann.

Vernieuwers
Gitarist Liberty Ellman vormt een van belangrijkste vernieuwers van dit moment. Bekend geworden in de band van altsaxofonist en componist Henry Threadgill laat hij met zijn eigen sextet horen hoe hij de visie van de grootmeester verwerkt in een nieuwe stijl. De bezetting bevat toppers als trompettist Jonathan Finlayson, altsaxofonist Steve Lehmann en tubaspeler José Davila. Musici met een eigen stem die avontuurlijk aangelegd zijn. Ellman maakt gebruik van het natuurlijke geluid van de hollow body gitaar en is - in tegenstelling tot zijn meeste collega’s – niet in de weer met allerlei effectapparatuur. Met zijn spannende spel schuurt hij tegen de grenzen van de tonaliteit aan en voorziet hij zijn ensemble van de broodnodige speldenprikken. De penetrante altsaxofoon van Lehman en de stevige toon van Finlayson geven met de tuba van Davila kleur aan de rijke composities.  Muziek waarin het handschrift van leermeester Threadgill regelmatig is te herkennen. 

Met zijn recent verschenen Blue Note-dubbelalbum ‘A Rift in Decorum’, Live At The Village Vanguard’ verlegt Ambrose Akinmusere de grenzen van de trompet. Balancerend op de rand van zuiverheid manipuleert hij zijn toon in een mate die zelden is vertoond. Zijn spel refereert aan dat van trompetvernieuwers als Don Cherry, Woody Shaw en Lester Bowie. Vrij als een vogel geeft hij een nieuw geluid aan het oerinstrument van de jazz in lange improvisaties die telkens een soort muzikaal onderzoek vormen. Boeiende muziek, die uitstekend ondersteund wordt door een stuwende ritmesectie met pianist Sam Harris, contrabassist Harish Raghavan en drummer Justin Brown. 

  
Jason Lindner en Paul Acket Award-winnaar Donny McCaslin. Kamasi Washington.

Een tegenvaller vormt het optreden van Steve Lehmann met zijn band ‘Sélébéyone’. Met name bekend geworden door zijn grotere ensembles, bezet hij nu het podium met een tweetal vocalisten, sopraansaxofonist Maciek Lassere en drummer Damion Reid. Er wordt gerapt, gedeclameerd en gesoleerd.  Elektronica domineert regelmatig het geluidsbeeld, maar een muzikale eenheid wordt het niet. Evenmin geslaagd is de door een overdosis decibels geteisterde set van Donny McCaslin, dit jaar winnaar van de Paul Acket Award. Een musicus die sinds zijn bijdrage aan de laatste plaat van David Bowie (1947-2016) in het centrum van de belangstelling staat en daar nu een antwoord op geeft door zijn muziek van een quasi hippe toets te voorzien. Een prima blazer, die eigenlijk het meest op zijn plek is in een meer traditionele jazz of fusion context. 

Krampachtig
In de programmering van 2017 zie je bij North Sea Jazz een festival dat enigszins krampachtig op zoek is naar vernieuwing. Om uit te verkopen is het belangrijk dat er in de grote zalen voldoende trekkers worden geprogrammeerd en dat is zeker gelukt. De kleinere zalen vormen de natuurlijke plek om nieuwe en jonge jazz aan bod te laten komen. Aan alles merk je dat de programmeurs in hun hart worstelen met deze gegevens.  Het is onmogelijk om music for the millions te combineren met innovatieve muziek, waarin je je als kenner urenlang verdiept moet hebben. Waarom bij een volgende editie niet nog meer aandacht voor de laatste ontwikkelingen uit de Verenigde Staten en Europa, met iets gelukkigere keuzes? Gecombineerd met aandacht voor een aantal interessante actuele Europese cd-labels?

Gezien: Eric Vloeimans & Marinierskapel, Christian McBride’s New Dawn, Tomasz Stanko Enrico Rava Quintet, Woman to Woman! (8/7). Matthew Herbert Brexit Big Band, Liberty Ellman Sxtet, Ambrose Akinmusire, Steve Lehman Sélébéyoné, Donny McCaslin Group (9/7).



Recensie vrijdag 7 juli:


© Jazzenzo 2010