Artikel geprint vanaf Jazzenzo.nl

Jubilaris Bo van de Graaf schittert met 50 Tinten Jazz

CONCERTRECENSIE. Bo van de Graaf 50 Tinten Jazz, Brebl, Nijmegen, 14 oktober 2017
beeld: Ton van Leeuwen
door: Cyriel Pluimakers

Niet alleen Paul van Kemenade zit 40 jaar in het vak maar ook de Nijmeegse saxofonist en bandleider Bo van de Graaf (1957). Hij viert zijn jubileum in samenwerking met JINJAZZ in Brebl, onderdeel van het voormalige Honig complex. Een artistieke broedplaats, die een ideaal klimaat vormt voor geïmproviseerde muziek. Van de Graaf organiseert volkomen onconventioneel, met een urenlang programma waarin het accent ligt op duo’s. Ook wordt er solo opgetreden en in triovorm.

  
Jubilaris Bo van de Graaf met drummer Rob Verdurmen. Trompettist Wouter van Bemmel met Michel Mulder (m) en Van de Graaf in het Nijmeegse Brebl.

Over het ontstaan vertelt de jubilaris op de website Ugenda: "In eerste instantie was het mijn idee om in Brebl vijftig platen te draaien die mij als muzikant en mens gevormd hebben. Een rijke selectie die gaat van Stravinsky tot Sting. Maar na een tijdje begon het toch weer te borrelen: ik wil zelf ook live mijn saxofoon inzetten! Dat is een grote passie voor mij als muzikant natuurlijk, muziek delen door te spelen. Toen kwamen er al gauw meer mensen bij. Omdat ik altijd samen veel met anderen heb gespeeld vanuit I Compani, was het niet moeilijk om een clubje goede muzikanten te verzamelen. Uiteindelijk ontstond het idee om met verschillende duo's stukken te spelen. We hebben nu een avondvullend programma met reeds bestaande duo's en ook nieuwe combinaties. Allerlei vormen van jazz worden gespeeld, en omdat er in totaal ongeveer 50 stukken gespeeld worden, is het zeker 50 Tinten Jazz!"

Marathon
De muzikale marathon begint al om vijf uur ’s middags en loopt door tot middernacht. Het publiek zit rond de musici in een halve cirkel en er is honderd procent aandacht. Vanaf het eerste moment ademt het evenement artistieke creativiteit. Er wordt gestart met een estafette waar musici afwisselend steeds een partner uitzoeken om het podium mee te delen. Van de Graaf heeft een bont gezelschap uitgenodigd met saxofonisten als David Kweksilber en Frank Nielander, violist Friedmar Hitzer, bandoneonspeler Michel Mulder, accordeonist Terts Brinkhoff, marimbaspeler en slagwerker Eugene Flören, de pianisten Michel Braam en Loek Dikker, contrabassist Arjen Gorter, de drummers Fred van Duijnhoven en Rob Verdurmen en danseres Yuliya Globa. Kortom, een overvloed aan artistieke ervaring en kwaliteit.

  
Wouter van Bemmel en Michel Mulder, violist Friedmar Hitzer en Michiel Braam, Trio David Kweksilber, Arjen Gorter, Rob Verdurmen.

Muzikaal gezien gaat 50 Tinten Jazz alle kanten op: vrije improvisatie, wereldmuziek, gecomponeerde muziek, smartlappen en filmmuziek. De keuze voor kleinschaligheid heeft niet alleen een artistiek motief: de teruglopende werkgelegenheid voor grote ensembles vanwege subsidieperikelen, dwingt Van de Graaf tot het maken van nieuwe keuzes. 

Waar dit type evenementen in het verleden nog weleens tot - voor het publiek onaantrekkelijke - oeverloze herrie wilde leiden, houdt Van de Graaf alles strak in de hand. Duo-improvisaties duren nooit langer dan dertig minuten en regelmatig hebben musici zelfs minder tijd nodig om hun verhaal te vertellen. Met het optreden van trompettist Van Bemmel en bandoneon-speler Mulder gaat de muziek meteen de diepte in. Referenties aan de Argentijnse tango en de legendarische Astor Piazzola. Melodieën die de binnenkant van de menselijke ziel ontbloten. 

Pianist Braam is een van de musici die het gezamenlijke diner opluistert en geeft onder meer een prachtige interpretatie van ‘Stardust’ ten beste.

  
Trio Terts Brinkhoff, Kweksilber, Verdurmen. Michiel Braam. Van de Graaf en Verdurmen.

Dans
Yuliya Globa danst op de drums van Verdurmen en vervolgens op de melancholieke bandoneon van Mulder. Pianist Dikker laat sterke composities horen en zorgt voor een adembenemend duet met Flören op de marimba. Hoogtepunt is het ritmische ‘Tesse Broke It’, opgedragen aan zijn dochter. 

Een ander topmoment vormt het trio Kweksilber, Gorter en Verdurmen die onder meer ‘Reisefieber’ uitvoeren, een prachtige compositie van Willem Breuker (1944-2010). Van de jonge generatie is Kweksilber een van de weinigen die daadwerkelijk interesse aan de dag legt voor het werk van de grote meester. Met zijn bigband voerde hij onlangs nog een aantal werken uit. Kweksilber is een blazer die van elk instrument dat hij in zijn handen heeft iets speciaals weet te maken, of het nu de extatische saxello (een kromme sopraansaxofoon) is, de lyrische altsaxofoon, de grommende baritonsaxofoon of de sonore basklarinet. Elk instrument krijgt bij hem een eigen gezicht. 

  
Saxofonist Frank Nielander. Slagwerkers Eugene Flören en Fred van Duijnhoven. Van de Graaf.

Aanstekelijk is het duo Braam en Van de Graaf met ‘Olande In Due’. Operakrakers en smartlappen worden door hun omgevormd tot onvervalste impro, vol hartstocht. Een lijn die Braam voortzet in een adembenemend duet met saxofonist Nielander die op zijn tenorsaxofoon Hoagy Carmichael’s ‘Skylark’ van nieuwe glans voorziet. 

Jammer is het alleen dat een zangeres op deze mooie avond ontbreekt, het muzikale palet zou er nog rijker mee zijn geworden.

Jaarlijks festival
Tot slot betreden alle musici het podium voor een gepassioneerde uitvoering van Charles Mingus zijn klassieker ‘Better Git It In Your Soul’. Dat er ongelijk ingezet wordt, mag de pret niet drukken. Afsluiter vormt het extatische ‘Sun Ra’, Van de Graafs hommage aan de legendarische jazzprofeet. Thema’s uit het oeuvre van deze bijzondere componist en orkestleider komen in vogelvlucht voorbij. Het slot van een prachtig evenement en een geslaagd jubileum. De organisator geeft al aan dat hij er een jaarlijks terugkerend festival van wil maken. Op naar de 2018-editie!

50 Tinten Jazz met: Bo van de Graaf saxofoons, Fred van Duijnhoven drums, Eugene Flören percussie en marimba, Wouter van Bemmel trompet, Michel Mulder bandoneon, Terts Brinkhoff accordeon, David Kweksilber saxofoons en klarinetten, Yuliya Globa dans, Friedmar Hitzer viool, Loek Dikker piano, Rob Verdurmen drums, Arjen Gorter contrabas, Michiel Braam piano en Frank Nielander saxofoons.


© Jazzenzo 2010