Artikel geprint vanaf Jazzenzo.nl

Tim Berne’s Snakeoil - Incidentals

CD-RECENSIE

Tim Berne’s Snakeoil - Incidentals
bezetting: Tim Berne altsaxofoon; Oscar Noriega klarinet, basklarinet; Ryan Ferreira gitaar; Matt Michell piano, elektronica; Ches Smith drums, vibrafoon, percussie
opgenomen: 14 december 2014, The Clubhouse, Rhinebeck, NY
uitgebracht: september 2017
label: ECM
aantal stukken: 5
tijdsduur: 64’11
website: www.ecmrecords.nl
door: Cyriel Pluimakers


Altsaxofonist Tim Berne (1954) is zo’n eigenwijze figuur waar de jazz voor een groot deel zijn charme aan ontleent. Hij is een originele componist, gezaghebbende bandleider en een altsaxofonist die je al na een noot herkent. Zijn muziek heeft een hoge mate van drive en urgentie. Berne heeft een aanpak waar je niet omheen kunt en die nooit voorspelbaar, laat staan commercieel, wordt.

Zijn nieuwste album ‘Incidentals’ op ECM getuigt van een compromisloze aanpak met vijf stukken die bij elkaar meer dan een uur duren. Geen cd om even een nummertje van te draaien, maar een suite-achtige opzet die je ertoe dwingt om een uur lang gegrepen te worden door een unieke klankwereld.

Drama
Somber is de start van het eerste nummer ‘Hora Feliz’, met een hoofdrol voor de penetrante altsaxofoon van Berne. Klarinettist Oscar Noriega heeft een mildere en meer lyrische aanpak, Slagwerker Ches Smith voorziet de improvisaties van complexe en stuwende ritmiek. ‘Stingray Shuffle’ geeft een vervolg aan de donkere sfeer met improvisaties in mineur van Berne en elektrisch gitaargeweld van Ryan Ferreira. Muziek als een abstract schilderij met veel zwart en weinig primaire kleuren. Het ensemble gaat minutenlang over in volledige chaos, waarbij alleen percussionist Ches Smith nog enigszins sturend optreedt. Als door een wonder komt er aan het einde een melodie tevoorschijn.

Pianist Matt Mitchell neemt het initiatief over in ‘Sideshow’, een stuk dat maar liefst 26 minuten duurt en alle elementen van een muzikaal drama bevat, met grote dynamische verschillen en uitermate complexe klankweefsels. Mitchell houdt samen met slagwerker Smith de touwtjes strak in handen. Als een verademing werkt het magische moment dat Noriega uit de plotselinge stilte opkomt met zijn basklarinet. Het sonore geluid van dit instrument vormt een symbolisch tegenwicht ten opzichte van de dominante altsaxofoon van Berne. Klankexploraties van gitarist Ferreira zorgen voor het nodige leven in de brouwerij. 

In ‘Incidentals Contact’ ligt eveneens de chaos voortdurend op de loer. Naast bandleider Berne, krijgen ook pianist Mitchel en basklarinettist Noriega een forse rol toebedeeld. Hamerende staccato motieven worden minutenlang volgehouden en geven de muziek uiteindelijk structuur.

Bezwerend
Melancholie vormt de rode draad in de slotcompositie ‘Prelude One / Sequel Too’. Een onheilspellend begin vormt de aanzet voor een bezwerende solo van Berne op zijn altsaxofoon. In een uitermate spirituele improvisatie geeft hij onverwacht kleur aan de somberheid. Zijn spel raakt de luisteraar diep en bereikt een niveau zoals dat maar weinig musici gegeven is. Een hartstochtelijk verhaal, dat - na alle pessimisme - een positief beeld voor de toekomst weet neer te zetten.


© Jazzenzo 2010