Artikel geprint vanaf Jazzenzo.nl

Schitterende jubileumeditie Stranger Than Paranoia

CONCERTRECENSIE. Stranger Than Paranoia, Paradox en Theaters Tilburg, 27 en 28 december
beeld: Stef Mennens
door: Erno Elsinga

Uitblinken op je eigen festival. Het afscheidsconcert van Paul van Kemenade Classic Quintet, dat voor een laatste maal in de oorspronkelijke bezetting optrad, raakte de grenzen van het onweerstaanbare. Waarbij het de vraag opriep hoe het mogelijk is dat een kwintet van een dergelijk bizar hoog niveau, de lyriek snijdend door hart en ziel, ophoudt te bestaan.

  
Paul van Kemenade Classic Quintet, Metropole Orkest & Jameszoo en Jasper Høiby Fellow Creatures op de jubileumeditie van Stranger Than Paranoia.

De vijfdaagse jubileumeditie van Stranger Than Paranoia, voor de vijfentwintigste keer georganiseerd door musicus Paul van Kemenade, beleefde op donderdagavond zijn apotheose in de studio- en concertzaal van Theaters Tilburg. Met uiteenlopende optredens van Metropole Orkest & Jameszoo, het Zuid-Koreaanse Jungsu Choi Tiny Orkester, het Belgische impro-duo SCHNTZL en de humorvolle muzikaliteit van het gelegenheidsduo Han Bennink en Earl Okin, toonde Van Kemenade zijn visie als programmeur, de basis voor het jarenlange bestaansrecht van het jazz- en improfestival.

Avontuurlijke verbintenis
Mitchel van Dinther, alias Jameszoo (26) en Metropole Orkest speelden werk van de vernieuwende dj afkomstig van diens debuutalbum ‘Fool’: een moderne, experimentele variant van elektronische muziek met sterke jazzinvloeden. In de arrangementen van onder meer chef-dirigent Jules Buckley (37) en met gastoptredens van toetsenist Niels Broos en sample-koning Binkbeats (Kyteman) en saxofonist John Dikeman bewees het orkest te meer alle muzieksoorten aan te kunnen. De avontuurlijke verbintenis waarin het machtige geluid van Metropole Orkest één werd met de tegendraadse elektronica, vertaalde zich in plukkende ‘sample’ violen, filmische vloedgolven en stuiterende percussievelden.

Een uitdagend en muzikaal huzarenstuk dat toch op de vlakte bleef en pas echt tot leven kwam door twee opvallende solo’s van tenorsaxofonist Dikeman. Zoals de intro van valse lucht over een bed van violen, uitmondend in woeste razernij gevangen door een rumoerig aanzwellend orkest waardoor het gewenste spanningsveld ‘live’ gestalte kreeg. 

  
John Dikeman en chef-dirigent Jules Buckley van Metropole Orkest. Toetsenist Hendrik Lasure (SCHNTZL).

Het akoestisch-elektronische duo SCHNTZL bestaande uit toetsenist Hendrik Lasure en slagwerker Casper Van De Velde en exponent van de welig tierende Vlaamse jazzscene, kreeg de uitpuilende studiozaal met pakkende surrealistische melodieën, repeterende motiefjes en duistere grooves muisstil. Minimal music in zijn beste vorm, met klein gehouden improvisaties die oplosten in fragiele spanningsbogen. De uitdagende synergie van het jonge tweetal gaat een veelbelovende toekomst tegemoet.  

Humor
De typische droge Britse humor van singer comedian Earl Okin vermengd met de nuchtere muzikale grappen van Han Bennink bewerkstelligde een hilarisch optreden van dit gelegenheidsduo. De muzikale Okin, zichzelf begeleidend op piano en gitaar, volgde verbouwereerd Bennink die op bekende wijze het hele podium in beslag nam om het werk van Sinatra, Ellington en een enkele Portugese ballade van ritme te voorzien. Een performance van twee mannen die elkaars clichés uitwisselden, gekenmerkt door een  hoog vermakelijkheidsgehalte. 

   
Earl Okin met Han Bennink. Jungsu Choi Tiny Orkester.

Een schril contrast met de strakke benaderingswijze van het Jungsu Choi Tiny Orkester, een 12-koppig Zuid-Koreaans ensemble dat op geheel eigen wijze jazz standards ten gehore bracht. Aanvankelijk statisch en weinig inspirerend viel er aan de hoogstaande muzikaliteit niet te ontkomen. Onder leiding van Jungsu Choi, met een overbodige rol voor zanger Jinho Pyo, speelde het orkest (vijf blazers, cello en ritmesectie) dwingend en eigentijds in de op de millimeter geregisseerde arrangementen. Orkestrale jazz op zijn best met exceptionele solo’s. Vooral de battle tussen fluitist Eunmi Kim en tenorsaxofonist Hachul Song maakte diepe indruk. 

Verdeeldheid
Een dag eerder in Paradox gaf de Brit Elliot Galvin nieuwe invulling aan het begrip pianotrio, al was niet iedereen het daarover eens. Met Tom McCredie op contrabas en elektrische gitaar en drummer/percussionist Simon Roth werd een totaalconcept uitgestald dat nauwe verwantschap vertoonde aan de rockopera. Galvins grove toucher en rock-getinte grooves waren onderhevig aan freaky intervallen of mondde uit in symfonisch experimenteel. Inwisselbare invloeden – van Zuid-Amerikaans tot progressief – kleurden de energieke en dynamische sound van het trio dat met vrije drums, gestreken bas, grillige gitaarsolo’s en gebroken melodieën een breed muzikaal spectrum bewandelde. De stevige afsluiter ‘Monster Mind’ deed denken aan The Bad Plus. In januari verschijnt een tweede album van dit opzienbarende trio. 

  
Pianist Elliot Galvin. Jasper Høiby Fellow Creatures met Mark Lockheart (l) en Laura Jurd. Paul van Kemenade Classic Quintet.

Ook het optreden van Jasper Høiby Fellow Creatures maakte de tongen los in Paradox. De schijnbaar structuurloze composities van de contrabassist werden overeind gehouden door de aanhoudende stroom aan improvisaties van tenorsaxofonist Mark Lockheart (Polar Bear), de uitmuntende pianist Will Barry en trompettiste Laura Jurd. Virtuositeit en een organisch brouwsel van overlappende grooves maakten dat achteroverleunen er niet bij was. Een muzikaal avontuur waarbij de composities van Høiby (Phronesis) slechts als raamwerk diende, refereerde het gezelschap evenals Elliot Galvin aan alles waar festival Stranger Than Paranoia voor staat.

Slotakkoord
Het daverende slotakkoord van een meer dan geslaagd festival kwam van Paul van Kemenade’s Classic Quintet dat met Jeroen van Vliet, Eric van der Westen, Louk Boudesteijn en Pieter Bast voor de laatste maal in de oorspronkelijke bezetting optrad. Een concert waar louter superlatieven op van toepassing zijn. De zielsverwantschap nog geheel intact, bulderde het kwintet van levenslust. De recht-uit-het-hart-lyriek van de altist en de schurende unisono-partijen van Van Kemenade en Boudesteijn lieten niet onberoerd in stukken als ‘Just for the occasion’ en Mo’s Mood’. Het kwintet in topvorm, authentiek, tijdloos en een van de hoogtepunten uit de vaderlandse jazzgeschiedenis besloot op memorabele wijze de 25e editie van Stranger Than Paranoia.

Gezien: Elliot Galvin Trio, Earl Okin solo, Jasper Høiby Fellow Creatures (27 december Paradox), SCHNTZL, Metropole Orkest & Jameszoo, Earl Okin & Han Bennink, Jungsu Choi Tiny Orkester, Paul van Kemenade Classic Quintet (28 december Theaters Tilburg).

Lees ook:


© Jazzenzo 2010