Artikel geprint vanaf Jazzenzo.nl

Cecil Taylor: een van de grootste pianovernieuwers van de jazz

NECROLOGIE
door: Cyriel Pluimakers









Cecil Taylor overleed 5 april op 89-jarige leeftijd.
Foto © Jos L. Knaepen.


Cecil Taylor was niet alleen actief als pianist, maar manifesteerde zich tijdens zijn concerten ook als dichter. Met zijn klassieke opleiding beschikte hij over meer techniek dan veel jazzcollega’s. Voortbordurend op de stijl van voorgangers als James P. Johnson (1894-1955), Fats Waller (1904-1943) en Thelonious Monk (1917-1982) ontwikkelde hij een vrije vorm van pianospel, met een buitengewoon ritmische drive.

Cerebraal
In 1956 neemt hij zijn debuutalbum ‘Jazz Advance’ op: met hamerende en vaak dissonante akkoorden moet hij de toenmalige scene aardig hebben wakker geschud. Die toonclusters gecombineerd met felle uithalen in het hoge register, worden een hoofdkenmerk van zijn pianostijl. Taylor ziet de piano als een percussie-instrument en zijn stijl wordt een uitgangspunt voor veel Europese collega’s die zich op de vrije improvisatie storten, zoals Alexander von Schlippenbach, Keith Tippett en Fred van Hove. Taylor spreekt graag over de piano als ’88 tuned bongo’s’. Binnen de jazzgemeenschap wordt zijn spel vaak als te cerebraal en intellectualistisch ervaren. In zijn artistieke opvatting sluit hij nog het meest aan bij de ontwikkelingen in de hedendaagse klassieke muziek. 











Cecil Taylor speelde in 2009 met Tony Oxley in Amsterdam.

Foto © Thomas Huisman.


Toch kiest hij ervoor in zijn band altsaxofonist Jimmy Lyons op te nemen die rechtstreeks lijkt af te stammen van Charlie Parker (1920-1955), de godfather van de bebop. Dit contrast levert uitermate levendige muziek op die met geen enkel ander jazzensemble te vergelijken is. De samenwerking zal decennialang -  bijna tot aan Lyons’ overlijden in 1986 - duren. Andere blazers waar hij intensief mee samenwerkt zijn Archie Shepp, Sam Rivers en David S. Ware, maar de intense communicatie met Lyons vormt een uniek verschijnsel binnen de naoorlogse jazz. De muzikale ideeën van pianist en altsaxofonist vullen elkaar naadloos aan. Legendarisch zijn de uit 1962 daterende opnames uit Café Montmartre in Kopenhagen, met Sunny Murray aan de drums. Slagwerkers zullen een cruciale rol blijven vervullen in zijn ensembles: na Murray ontwikkelt hij intense samenwerkingen met Andrew Cyrille, Ronald ‘Shannon’ Jackson, Max Roach, Han Bennink en Tony Oxley.

Marathons
Concerten van Taylor zijn vaak marathons die bijna drie uur in beslag nemen. De ‘Nuits De La Fondation Maeght’ opnames uit 1969 worden verspreid over drie lp’s en de uit juni 1978 daterende box ‘One Too Many Salty Swift and Not Goodbye’ heeft een identieke omvang. Sessies die voor de luisteraar een ware uitputtingsslag vormen, maar voor de musici topsport betekenen. De eisen die Taylor aan zijn omgeving stelt zijn bijna extreem. Ook de gages die hij vraagt zijn aan de hoge kant, waardoor hij slechts sporadisch optreedt. Zijn duo-optreden met drummer Max Roach, in december 1979, blijft eenmalig en het zal tot 1984 duren voordat de opnames uitgegeven worden. In Nederland is hij in 1976 in De Doelen te zien met zijn kwintet. Ook op het North Sea Jazz Festival is hij sporadisch te zien: in 1987, 1999 en 2009.











Cecil Taylor in 1976 in De Doelen in Rotterdam.

Foto © Ton van Leeuwen.


Eenling
Taylor blijft een muzikant voor de echte liefhebbers. Hij is een echte eenling, compromisloos en volstrekt authentiek. Van zijn stijl tref je flarden aan in het werk van collega’s, maar in essentie is zijn spel bijna onnavolgbaar. Opmerkelijk is dat een jonge musicus als Kaja Draksler (1987) zich in haar pianospel door hem laat inspireren: met name solo is Taylor’s muziek een stuk toegankelijker. Een hoogtepunt vormt zijn album ‘Olim’ (Soul Note), in 1986 opgenomen tijdens de Workshop Freie Musik in Berlijn en tevens een mooi aanknopingspunt om kennis te maken met deze pianistische geweldenaar. 

Tot het laatst toe is Taylor een echte kunstenaar gebleven: hij was geen ‘working musician’ en trad maar zelden naar buiten. Dat compromisloze maakte van hem niet alleen een legende maar ook een van de grootste vernieuwers die de jazz gekend heeft: een energieke klavierleeuw zonder weerga. Een artistieke explosie die we enorm gaan missen.

Mischa Andriessen bezocht voor Jazzenzo concerten van Cecil Taylor in 2008 (Gent) en 2009 (Amsterdam).





Selecte discografie

Jazz Advance (Transition, 1956)
Looking Ahead! (Contemporary, 1959)
The World of Cecil Taylor (Candid, 1960)
Nefertiti the Beautiful One Has Come (Revenant, 1962)
Unit Structures (Blue Note, 1966)
Conquistador! (Blue Note, 1966)
Nuits de la Fondation Maeght (Shandar, 1971)
Indent (Arista Freedom, 1973)
Cecil Taylor Unit (New World, 1978)
One Too Many Salty Swift and Not Goodbye (Hat Hut 1978)
Historic Concerts, featuring Max Roach (Soul Note, 1985)
For Olim (Soul Note, 1987)
Momentum Space, featuring Dewey Redman and Elvin Jones (1999)
Taylor/Dixon/Oxley (Les Disques Victo, 2002)
The Last Dance (Cadence Jazz, 2009)


© Jazzenzo 2010