Artikel geprint vanaf Jazzenzo.nl

Italiƫ verovert Stranger Than Paranoia

FESTIVALRECENSIE. Stranger Than Paranoia, Italian Night. Met: Niccola Fazzini XY Quartet, Antonello Salis en Francesco Diodati Yellow Squeeds, Paradox, Tilburg, 27 december 2018
beeld: Olga Beumer
door: Cyriel Pluimakers

Het bekende Stranger Than Paranoia festival is een van de leukste muziekfestivals in Nederland. Dit jaar beleeft het evenement zijn 26ste jaargang met extra edities in Nijmegen en Amsterdam. Werd het evenement in het verleden nog wel eens geplaagd door subsidieperikelen, dit jaar is het vol gas voor interessante binnen- en buitenlandse ontwikkelingen. In Tilburg zijn een tweetal avonden ingeruimd voor Italiaanse en Poolse jazz.

  
Antonello Salis en de ensembles van altsaxofonist Nicola Fazzini en gitarist Francesco Diodati brachten de Italiaanse jazz voor het voetlicht op de donderdag van Stranger Than Paranoia.

Innovatief
Waar in veel Europese landen de echte vernieuwingen in de jazz tot stilstand lijken gekomen, is de Italiaanse scene nog flink in beweging. Programmeur Paul van Kemenade laat op de Italian Night een drietal vernieuwers voor het voetlicht komen: altsaxofonist Nicola Fazzini, pianist Antonello Salis en gitarist Francesco Diodati.

Fazzini speelt met zijn kwartet een soort hoekige postbop: een combinatie van Monk en vrije muzikale inzichten. Opvallend is vibrafonist Saverio Tasca die met zijn soepele spel een fraai contrast vormt met de enigszins kubistische aanpak van de leider. Regelmatig gaat hij de vibrafoon ook met strijkstokken te lijf: zachte en zinderende klanken vormen het resultaat. Animator achter het ensemble is drummer Luca Colussi, een specialist in polyritmiek. Het is jammer dat de band, net op het moment dat ze warmgelopen zijn, het signaal krijgt om te stoppen. Een toegift zit er niet meer in, want het tijdschema van het festival is onverbiddelijk.

  
Het XY Quartet van saxofonist Niccola Fazzin met vibrafonist Saverio Tasca en bassist Alessandro Fedrigo. Pianist Antonello Salis gaf een soloconcert.

Pianokiller
Het is inmiddels een running gag dat de vleugel van Paradox al een aantal jaren aan vervanging toe is. Legendarisch is het verhaal van pianist Michiel Braam die er tijdens Stranger Than Paranoia 2016 net niet in slaagde om de afgeschreven oldtimer de genadeklap te geven. Nu er na crowdunding in januari 2019 een nieuwe Steinway in de coulissen staat, heeft Van Kemenade - met satanisch genoegen - de Italiaanse pianokiller Antonello Salis uitgenodigd. Een musicus die al decennialang tot de top behoort van de Europese scene en een grootmeester is in de prepared piano. De snarenbodem van de aftandse Yamaha ligt vol met allerlei materialen, variërend van drumstokken tot allerlei spullen uit de gereedschapskist. Het instrument rammelt en ritselt en lijkt zijn laatste minuten te beleven. Salis speelt uitermate percussief, maar laat uit al het geweld telkens een melodie ontstaan. Een moment dat je als luisteraar weer op adem kunt komen. Soms klinkt de zuchtende vleugel als een citer, dan weer als een kapot drumstel. Salis bespeelt het instrument uitermate fysiek en laat een overweldigende indruk achter.

  
Yellow Squeeds van gitarist Francesco Diodati met toetsenist Enrico Zanisi, trompettist Francesco Lento, drummer Enrico Morello en tubaïst Glauco Benedetti.

Gitaargod
Een andere bijzondere vernieuwer in de Italiaanse jazz is de elektrische gitarist Francesco Diodati. Een knappe verschijning die een geheel eigen stijl heeft ontwikkeld op zijn instrument. In tegenstelling tot veel collega’s zoekt hij zijn kick niet in virtuositeit maar heeft hij een uitgebeende stijl ontwikkeld met een spaarzaam gebruik van effectapparatuur. Zijn solo’s hebben een zekere onvoorspelbaarheid en zitten soms tegen de atonaliteit aan. In tegenstelling tot de meeste fusion bands bevat het ensemble geen ronkende elektrische bassist maar een krachtige tubaïst: Glauco Benedetti. Een one man powerhouse dat de muziek letterlijk aanblaast. Ook het creatieve spel van trompettist Francesco Lento is opvallend: regelmatig gaat hij een dialoog aan met de gitarist. Momenten die kunnen rekenen op de volle aandacht van het aanwezige publiek. Een optreden vol verrassingen waarbij pianist Enrico Zanisi aan het einde ook nog eens terloops verwijst naar de ‘Schilderijententoonstelling’ van Moessorgsky. 

Bij Stranger Than Paranoia komt alles samen: jazz en klassiek, impro en folk, bittere avant-garde en volbloed romantiek. Een festival om van te houden!


© Jazzenzo 2010