Artikel geprint vanaf Jazzenzo.nl

Verdieping kenmerkt North Sea Jazz 2019

CONCERTRECENSIE. North Sea Jazz Festival, Ahoy Rotterdam, 13 en 14 juli 2019
beeld: Olga Beumer
door: Cyriel Pluimakers

Het is duidelijk dat het North Sea Jazz Festival 2019 op veel niveaus een nieuwe richting inslaat: niet alleen is er meer aandacht voor nieuwe ontwikkelingen maar ook is er een vergroening opgetreden in het facilitair gebeuren. Er is veel vegetarisch en biologisch eten, het afval wordt gescheiden en alleen bij de verstrekking van de drankjes is er nog sprake van plastic. Met het programma komt het evenement weer dichtbij de oorsprong: het geniale artistieke idee dat ooit ingezaaid werd door de grote Paul Acket, met een mooi evenwicht tussen mega acts, vernieuwers en oude legendes.

  
Henry Threadgill's Zooid, Ambrose Akinmusere's Origami Harvest en altsaxofonist Gary Bartz betraden de podia van North Sea Jazz in Rotterdam.

Zo start de tweede dag met een spiritueel programma van altsaxofonist Gary Bartz onder het motto ‘Another Earth’. Bartz bezweert samen met trompettist Charles Tolliver en Ravi Coltrane de geesten in een concert dat reikt van bebop tot freejazz. Helemaal in balans is het allemaal niet, want Bartz mist daarvoor de kracht en de trompet van Tolliver is wel eens pregnanter aanwezig geweest. Ook zoon Coltrane komt niet echt uit de verf.

De compositieopdracht van North Sea Jazz gaat dit jaar naar saxofonist Maarten Hogenhuis. Hij treedt aan met een pianoloos sextet met naast hem tenorsaxofonist Mete Erker en basklarinettist Joris Roelofs in de frontline. Waar veel van dit type opdrachten nog wel eens blijft steken in pretenties, maakt Hogenhuis het helemaal waar: uitgebeende muziek zonder topzware arrangementen. Vederlicht bespeelt de leider zijn altsaxofoon, met een geluid dat ontroert. Mooie momenten komen er ook van de krachtig klinkende Erker en de korzelige basklarinet van Roelofs. 

  
Gary Bartz. Compositieopdracht Maarten Hogenhuis met o.a. Mete Erker en Joris Roelofs.

Tenorsaxofonist JD Allen geldt al jaren als een grote belofte, maar het lijkt erop dat zijn carrière maar steeds niet echt uit de verf komt. Hij beschikt over een stevig geluid op zijn tenorsaxofoon, heeft een fraaie techniek en neemt in zijn improvisaties de nodige risico’s. Maar zijn kwartet met Liberty Ellman klinkt nogal technisch en raakt niet echt. Iets wat in overvloed wel aanwezig is bij het concert van de 84-jarige Houston Person, een legendarische tenorsaxofonist die staat als een rots in de branding: je hoort zijn weidse geluid al over de Texaanse woestijnvlaktes zoeven. Person ademt de jazztraditie als geen ander en in een uitgewogen programma met standards brengt hij de zaal aan zijn voeten in improvisaties die hun wortels vinden in de spiritual en de soul. Phil Wilkinson laat ondertussen de Hammond moddervet ronken en slagwerker Willie Jones III voorziet de set voortdurend van adrenaline. 

  
Tenorsaxofonist JD Allen. Tenorsaxofonist Houston Person met Phil Wilkinson en Willie Jones III.

Het optreden dat hierna volgt – met een kwintet dat onder meer pianist Danilo Pérez, trompettist Avishai Cohen en saxofonist Chris Potter bevat – maakt meteen duidelijk waar het in de huidige jazz nog wel eens aan ontbreekt. Het pianospel van Pérez is smaakvol maar komt niet echt binnen, de trompet van Cohen is krachteloos en het virtuoze spel van Potter mist de broodnodige bezieling: veel noten maar zonder gevoel! 

  
Danilo Pérez Quintet met Avishai Cohen en Chris Potter. Noah Jackson en Cleave Guyton uit de band van Abdullah Ibrahim.

Spiritueel
Hoe spiritueel echte jazz kan klinken, maakt de inmiddels 84-jarige Abdullah Ibrahim op de laatste dag duidelijk met zijn formatie ‘Ekaya’. In composities, die doordrenkt zijn met Zuid-Afrikaanse invloeden, weet hij de zaal te ontroeren. Kwela, kamermuziek, gospel en Coltrane-achtige improvisaties leiden tot een spannend en evenwichtig muzikaal verhaal.  Het Monk-achtige pianospel van de leider maakt grote indruk. Ook Henry Threadgill, die al sinds de jaren zeventig tot de top van de scene behoort, bewijst dat hij een kracht is waarmee je nog steeds serieus rekening dient te houden. Zijn 75 jaar geef je hem niet en in een prachtig programma brengt hij zijn nieuwste composities ten gehore. Zijn ensemble ‘Zooid’ – met gitaar, trombone/tuba, cello en gitaar - heeft een unieke instrumentatie. Soms hoor je hedendaagse kamermuziek, dan weer hoor je de verre wortels van New Orleans. In de eerste helft geeft de dwarsfluit van de leider de richting van de muziek aan en in de tweede die typische vinnige altsaxofoon. 

  
Abdullah Ibrahim. Henry Threadgill's Zooid.

Hoe spoken word en jazz elkaar kunnen ontmoeten bewijst trompettist Ambrose Akinmusere met zijn band ‘Origami Harvest’. Een ensemble waarin de traditionele plek van de bassist dit keer ingevuld wordt door een strijkensemble: het Mivos String Quartet. Sporadisch wordt er gebruik gemaakt van elektronica. Actuele maatschappelijke thema’s worden door de imposante spoken word poet Happy Nina met verve uitgelicht: een krachtig geluid binnen de huidige scene, die nog wel eens lijdt aan oppervlakkigheid. Het doortastende en risicovolle trompetspel van de leider snijdt ondertussen diep, heel diep. Tenorsaxofonist Joshua Redman geeft acte de présence met zijn nieuwe kwartet ‘Still Dreaming’, een formatie die een hommage vormt aan de muziek van zijn vader Dewey en het kwartet ‘Old And New Dreams’, een van de meest spirituele ensembles uit de jazz van de jaren tachtig en negentig. Redman speelt met meer passie en overgave dan we hem in tijden hebben gehoord. Klonk hij de afgelopen jaren nogal eens routineus, zijn huidige artistieke pad voelt aan als een bekering: de zoon die in de voetsporen stapt van zijn vader.

   
Ambrose Akinmusere en word poet Happy Nina. Joshua Redman.

Verdieping
Als de 2019-editie van North Sea Jazz iets duidelijk maakt, dan is het wel dat de programmastaf meer dan ooit open staat voor het gelijktijdig voor het voetlicht brengen van traditie en artistieke vernieuwing. We hebben het dan uiteraard niet over actuele uitingen die ten onrechte het predicaat jazz dragen, maar over authentieke muziek die een oprechte artistieke boodschap heeft en geen opportunistische labeling is van marketeers. North Sea Jazz is op de goede weg naar de toekomst!

Gezien: Gary Bartz ‘Another Earth’, Maarten Hogenhuis Composition Project, JD Allen Quartet, Houston Person en Danilo Pérez, Avishai Cohen, Chris Potter Quintet (13-7)Abdullah Ibrahim & Ekaya, Henry Threadgill’s Zooid, Ambrose Akinmusire Origami Harvest en Joshua Redman Still Dreaming.


© Jazzenzo 2010