Artikel geprint vanaf Jazzenzo.nl

De pianotrio’s van Enrico Pieranunzi

ACHTERGROND
door: Cyriel Pluimakers









Enrico Pieranunzi en zijn trio's vanaf 2001 tot heden.

Foto © Joke Schot.


De Italiaan Enrico Pieranunzi (1949) is al heel wat decennia een van de meest succesvolle Europese jazzpianisten. We komen hem tegen in diverse configuraties van solo tot middelgrote ensembles, maar zijn status lijkt hij vooral te ontlenen aan de kwaliteiten van zijn pianotrio’s. Een jazzvorm waarmee hij in de voetsporen treedt van illustere voorgangers als Bill Evans, Paul Bley, Chick Corea en Keith Jarrett. De discografie van Pieranunzi bevat een aantal bijzonder geslaagde samenwerkingen die als een rode draad door zijn oeuvre lopen. Alle reden om een beeld te geven van zijn pianotrio’s vanaf 2001.

Morricone
In februari 2001 maakt hij in Rome een opname met drummer Joey Baron en contrabassist Marc Johnson, beiden afkomstig uit de Verenigde Staten. Johnson was jarenlang de vaste bassist van Bill Evans. De oorsprong van deze samenwerking dateert trouwens al uit 1986 toen Pieranunzi in Milaan met hetzelfde ritmetanden het prachtige album ‘Deep Down’ (Soul Note) maakte. Dit keer staat het oeuvre van de legendarische Ennio Morricone centraal: ‘Play Morricone’ (CamJazz). Muziek met die typisch Italiaanse touch die Pieranunzi na aan het hart ligt. Met ditzelfde trio staat de pianist in juni 2002 op het podium in Forum Music Village, eveneens in Rome, voor een live opname. Opmerkelijk is dat de concertopname net iets levendiger klinkt dan de studioregistratie van een jaar eerder. De solo’s van Pieranunzi zijn duidelijk geïnspireerder. In november 2001 maakt de pianist met hetzelfde ritmetandem ook nog een interessante opname voor de Italiaanse zender RadioTre: ‘Current Condition’ (CamJazz).

  
Play Morricone; Current Conditions; Live in Paris.

Parijs
Een hoogtepunt vormt het dubbelalbum ‘Live in Paris’ (Challenge Records) dat de pianist in april 2001 maakt in ‘Le Duc Des Lombards’ in Parijs met contrabassist Hein van de Geyn en drummer André Ceccarelli. Een opname die, opmerkelijk genoeg, pas in 2005 het levenslicht ziet en Pieranunzi op zijn best laat horen. Je zou zijn prestaties het best kunnen vergelijken met een Italiaanse sportwagen die natuurlijk mooi is om naar te kijken en absolute elegantie uitstraalt. Maar het wordt pas echt interessant als je erin gaat rijden en het gas stevig intrapt: dan wordt het een woeste kracht die je moet leren beteugelen en waarbij je het stuur stevig vast moet houden om niet van de weg te raken. Dat is precies wat er gebeurt bij Pieranunzi in zijn samenwerking met Van de Geyn en Ceccarelli. Hun meer dan krachtige spel duwt de pianist telkens een avontuurlijke richting uit, met onder meer een weergaloze interpretatie van ‘Body and Soul’, een lyrische versie van ‘Footprints’ en een bijna onherkenbare ‘Someday My Prince will Come’. 

Spannend
Meer dan bijzonder is de ontmoeting van de Italiaan met de volgende twee grootmeesters: contrabassist Charlie Haden en drummer Paul Motian. Onder het motto ‘Special Encounter’ wordt meteen de standard ‘My Old Flame’ onder het ontleedmes gelegd en vakkundig van alle sentiment ontdaan. Hoogtepunten vormen de spannende versie van Pieranunzi’s ‘Loveward’ en Haden’s ode aan zijn vrouw ‘Waltz for Ruth’. Een ontmoeting die naar meer smaakt, maar door het overlijden van Haden en Motian nooit meer zal kunnen plaatsvinden. 

  
Special Encounter; Live in Japan; Ballads.

Rode draad
De samenwerking met Baron en Johnson, vormt een rode draad in het oeuvre van de pianist. In de lente van 2004 maakt het trio het dubbelalbum ‘Live in Japan’ (CamJazz), een opname waarin de musici op hetzelfde niveau terecht komen als de trio’s van Bill Evans en Keith Jarrett. Pieranunzi creëert grootse muzikale landschappen en zijn verbeelding lijkt grenzeloos. Het knappe is dat hij erin slaagt binnen deze weidse improvisaties telkens de details overeind te houden. Dezelfde kwaliteiten vinden we terug op de adembenemend mooie productie ‘Ballads’ (CamJazz), waarop we ook een aantal prachtige eigen composities van de Italiaan aantreffen als ‘When I Think of You’, ‘The Heart of a Child’, ‘Sunday’s’ en ‘Night after Night’. Een hoogtepunt vormt ‘When All Was Chet’, opgedragen aan de legendarische trompettist waarmee hij jarenlang samenwerkte: een diepe uiting van liefde. Pieranunzi vertelt in de liner notes van het in 2004 opgenomen album ‘Dream Dance’: “This specific trio has a magic I am not able to explain. Is is not a ‘concept’, it is a miracolous event that comes out of intuition and action-reaction. I call this band ‘the trio of my heart’.“ Woorden die er niet om liegen en duidelijk maken hoe bijzonder deze samenwerking is. Een trio dat moeiteloos uitdrukking kan geven aan alle mogelijke moods, van het agressieve ‘End of Diversions’ via het orkestrale ‘No-nonsense’ en het nostalgische ‘As Never Before’ tot het uitgesproken lyrische ‘Castle of Solitude’. 

Birdland
In 2008 verblijft Pieranunzi in New York, waar hij optreedt in het fameuze Birdland met bassist Steve Swallow en drummer Paul Motian. Hij neemt er ‘New York Reflections’ (CamJazz) op, een uitgave die pas in 2012 het licht ziet op vinyl. De pianist draagt het album op aan de inmiddels overleden Motian. De muziek behoort tot het meest spannende wat de Italiaan ooit gemaakt heeft: de soms dwarse baslijnen van Swallow en het puntige slagwerk van Motian drijven het pianospel van Pieranunzi op tot ongekende hoogte, met een heerlijk dansende ‘Blue Waltz’ en een intrigerende ’Sofy Night Song’. Swallow pakt de hoofdrol in ‘Suspension Points’ en ‘End of Diversions’. Bekende stukken van de pianist krijgen een complete facelift. De dwaalwegen die de musici bewandelen tijdens de uitvoering van ‘Reflections’ van Thelonious Monk, getuigen van gewaagd muzikaal avontuur.

  
Permutation; Live at The Village Vanguard; Stories.

Nieuw
Nieuw is de samenwerking die de pianist in 2009 start met contrabassist Scott Colley en drummer Antonio Sanchez. “Scott and Antonio are not merely a bass player and drummer, they are two extremely talented artistic personalities, excellent musicians and highly original jazzperformers and composers. I have to say that playing with them has been a real thrill. This trio has truly been a sound laboratory where interaction is bound to lead down unexpected paths. In other words, a musical setting for change and transformation where what you had planned and imagined in one way suddenly takes off in another direction thanks to the imagination and personality of each of the other individual components”, vertelt Pieranunzi in de hoestekst. Een samenvatting die precies weergeeft waar het hem als uitvoerend kunstenaar om te doen is en een vinger legt op wat zijn trio’s vaak zo uniek maakt. Dat de keuze voor dit nieuwe ritmetandem een gouden greep is, wordt meteen vanaf de eerste maten duidelijk. Er zijn weinig contrabassisten die zo treffend de hartslag in de muziek kunnen brengen als Colley en er zijn niet veel slagwerkers die zoveel dynamiek kunnen creëren als Sanchez.  

De verfrissende artistieke impuls leidt in november 2009 tot een album boordevol eigen stukken en bijzonder krachtig pianospel: ‘Permutation’ (CamJazz).  ‘Stories’ (CamJazz), opgenomen in februari 2011 en wederom gevuld met eigen repertoire, vormt een fraaie follow up. 











Enrico Pieranunzi achter de akoestische- en elektrische piano.

Foto © Maurits van Hout.


The Village Vanguard

Hoe groot de waardering voor Pieranunzi is aan de andere kant van de Atlantische Oceaan, blijkt wel uit de live opnames die de pianist met Johnson en Motian in juli 2010 maakt in New York: ‘Live at The Village Vanguard’ (CamJazz). De plek waar vele jazzgrootheden acte de présence gaven en waar diverse meesterwerken werden gecreëerd. Dit album kan zo aan die rij worden toegevoegd: de musici zijn bijzonder op dreef en ze spelen een selectie van repertoire waar niet op af te dingen valt. De contrabas van Johnson zorgt voor een stevig fundament en de drums van Motian stuwen de muziek de meest onverwachte richtingen uit. Monumentaal is de visie op Monk’s ‘I Mean You’ en diep doordringend de interpretatie van ‘My Funny Valentine’. Pieranunzi geeft fors de ruimte aan eigen composities als ‘ Tales from the Unxpected’, ‘Pensive Fragments’ , ‘Fellini’s Waltz’ en ‘Unless They Love You’. Een betere afsluiter dan Nino Rota’s ‘La Dolce Vita’ is nauwelijks denkbaar.

European Trio
De Nederlandse bassist Jasper Somsen neemt in oktober 2009 een album op met een negental bewerkingen van muziek van Pieranunzi: ‘Dreams, Thoughts & Poetry’ (Challenge Records). Dit initiatief brengt hem in contact met de pianist en leidt al snel tot een artistieke verbintenis. Samen met drummer André Ceccarelli gaan ze verder als trio en maken ze in Theater Gütersloh een live opname: ‘Tales from the Unexpected’ (Intuition). In zijn samenwerking met Somsen zoekt Pieranunzi vooral de zachte en lyrische kant in de muziek op. Het elegante spel van de Nederlander leent zich niet voor rauwheid: de uitvoeringen kennen dan ook geen enkel rafelrandje of onverwacht uitstapje. In april 2016 verzorgen de musici de uitgave ‘European Trio’ (Casa Del Jazz), die in heel Italië het licht ziet in combinatie met de krant La Reppublica. Bijzonder is dat Pieranunzi hier ook uitgebreid op elektrische piano is gefeatured, een instrument waarop hij jaren niet te horen was.











Enrico Pieranunzi, Jasper Somsen, Jorge Rossy in Bimhuis, 2020.

Foto © Ton van Leeuwen.


Lieflijk

Pieranunzi refereert graag aan zijn kennis van de klassieke traditie. Met de Franse contrabassist Diego Imbert en drummer Ceccarelli verzorgt de pianist voor het label Bonsaï Music een tweetal uitgaves: in 2015 ‘Ménage à Trois’ en in 2018 ‘Monsieur Claude’. De eerste cd bevat bewerkingen van Debussy, Milhaud, Satie, Poulenc en JS Bach. Het tweede album bestaat uit hergecomponeerde stukken van Debussy. Het leidt tot lieflijke muziek die niet echt de diepte ingaat: charmant maar het hart wordt er niet door geraakt. 

De samenwerking van Pieranunzi met Somsen krijgt in september 2018 een vervolg met de productie ‘Common View’ (Challenge Records), waarbij de Catalaan Jorge Rossy achter de drums plaatsneemt. De musici dragen elk drie stukken bij, waarbij met name de bijdragen van Rossy, met hun lichte tegendraadsheid, opvallen. Somsen beweegt zich in zijn spel vooral op de achtergrond en heeft als contrabassist net iets te weinig aanwezigheid.  Pieranunzi laat alleen zijn sierlijke kant horen en houdt zich verre van enige vorm van agressie. Ongemerkt doet dit denken aan een Italiaanse sportwagen waarbij de bestuurder het gas niet diep in durft te trappen: bang als hij is om de krachten die dan ontketend worden. 

Als deze laatste uitgaven iets duidelijk maken, dan is het wel dat het weer tijd wordt dat Pieranunzi zich weer laat uitdagen door een van die weergaloze ritmetandems die hierboven zijn gepasseerd, denk aan Van de Geyn-Ceccarelli, Johnson-Baron of Colley-Sanchez. Laten we hopen dat deze gelegenheid zich weer snel voordoet, na de corona-crisis!


AANRADERS
Pieranunzi, Johnson, Baron, PLAY MORRICONE  Vol. 1 & 2 (CamJazz)
Enrico Pieranunzi, Hein van de Geyn en André Ceccarellli, LIVE IN PARIS (Challenge Records)
Pieranunzi, Johnson, Baron, CURRENT CONDITION (CamJazz)
Enrico Pieranunzi, Charlie Haden & Paul Motian, SPECIAL ENCOUNTER (CamJazz)
Pieranunzi, Johnson, Baron, LIVE IN JAPAN (CamJazz)
Pieranunzi, Johnson, Baron, BALLADS (CamJazz)
Pieranunzi, Johnson, Baron, DREAM DANCE (CamJazz)
Enrico Pieranunzi, Steve Swallow & Paul Motian, NEW YORK REFLECTIONS (CamJazz)
Enrico Pieranunzi, Marc Johnson & Paul Motian, LIVE AT THE VILLAGE VANGUARD (CamJazz)
Enrico Pieranunzi (met Scott Colley & Antonio Sanchez), PERMUTATION (CamJazz)
Enrico Pieranunzi (met Scott Colley & Antonio Sanchez), STORIES (CamJazz)




Enrico Pieranunzi, Charlie Haden & Paul Motian: Special Encounter
(inloggen noodzakelijk)



Enrico Pieranunzi, Marc Johnson & Joey Baron: Live in Japan



Enrico Pieranunzi, Marc Johnson & Paul Motian: Live at The Village Vanguard


© Jazzenzo 2010