Artikel geprint vanaf Jazzenzo.nl

Ernst Glerum en Jaap Blonk brengen meer dan muziek alleen

2 CD-BOEK RECENSIES
door: Cyriel Pluimakers

Ernst Glerum - Album
bezetting: Ernst Glerum piano, orgel en contrabas, Emilie Glerum xylofoon en zang, Han Bennink snaredrum
opgenomen: thuis, Bimhuis en Conservatorium van Amsterdam
uitgebracht: april 2020
label: Favorit Records
aantal stukken: 23
tijdsduur: 60’17
website: www.ernstglerum.nl



Nu de cd als geluidsdrager allengs uit beeld lijkt te verdwijnen, proberen musici naar nieuwe manieren te zoeken om de aantrekkelijkheid van het medium te vergroten. Uitgaves in boekvorm voorzien van beeldmateriaal vormen een heel wat betere optie dan de liefdeloze plastic doosjes waarmee we al decennialang worden doodgegooid.

Traditie
Ernst Glerum verzorgt een uitgave met muziekstukken en tekeningen, ‘Album’ getiteld. Inspiratiebron vormt een oud 10-inch album met de naam ‘Jazz Sampler’, uitgegeven door de Jazztone Society (New York, 1955). Op deze plaat staat muziek van onder meer Art Tatum, Red Norvo, Erroll Garner, Rex Stewart en Charlie Parker. In zijn voorwoord vertelt de auteur: ”Dit album is me altijd bijgebleven. Het roept herinneringen op aan die regenachtige woensdagmiddag uit mijn jeugd. In afzondering op zolder spelen. Er klinkt ergens muziek in huis. Opgaan in een zelfverzonnen wereld.”












Het schilderij 'Strand' van Ernst Glerum.



Terloops

Tegenwoordig heeft de schuur achter zijn huis de functie van de oude zolder overgenomen. Glerum heeft er in de loop der tijd vele boeken, platen, foto’s, tekeningen, partituren en muziekinstrumenten verzameld. Uit dit materiaal heeft hij een selectie gemaakt. Zijn beeldende uitingen zijn lieflijk en zonder veel pretenties. Hij is een vaardig tekenaar die goed met (kleur)potlood en inkt overweg kan. Als extraatje is een bouwplaat van een vleugel toegevoegd. Ook de gekozen muziek heeft iets terloops. We horen allerlei fragmenten waarin we Glerum als contrabassist, pianist en organist aan het werk horen. Soms speelt Han Bennink mee op snaredrum of horen we zijn dochter Emilie op xylofoon of in een vocaal probeersel. ‘Slam Blues’ draagt hij op aan Slam Stewart, de grootmeester van de gestreken contrabas.

Jaap Blonk – Antonin Artaud
bezetting: Jaap Blonk stem en elektronica
opgenomen: thuis in Arnhem
uitgebracht april 2020
label: Hybriden-Verlag
aantal stukken: 49
tijdsduur 64’45
website: www.jaapblonk.com




Artaud

Stemkunstenaar Jaap Blonk pakt het heel anders aan: hij komt voor de dag met een uitgave waarin hij klankpoëzie van de Fransman Antonin Artaud (1996-1948) uitvoert en deze illustreert met uitbundige grafische uitingen. Artaud is misschien wel de laatste poète maudit en ging zo op in zijn kunst dat hij krankzinnig aan zijn einde kwam. Ook Blonk zoekt de grenzen op: de cd bevat soms extreme vocale uitingen waarin hij de klanken van zijn elastieken strottenhoofd combineert met elektronica en soundscapes. Ook de beeldende uitingen mogen er zijn met werk dat refereert aan dada en surrealisme. Blonk gaat ver, heel ver en weet de broeierige geest van Artaud te vertalen in zijn stemkunst en grafische werk: “Om tegenstrijdigheden in één moment op het toneel op het scherp van de snede waar te maken, moest ik veel verder de waanzin in dan ik ooit tevoren gedurfd had. Dat was eerst angstig maar daarna heel bevrijdend: ik merkte dat ik heel ver kon gaan en toch authentiek kon blijven, en ook overtuigend naar een publiek toe. Deze ervaring was enorm waardevol en heeft mijn verdere ontwikkeling als stem-performer in grote mate mogelijk gemaakt. Ik had geen schroom meer om klanken in te zetten die velen als alarmerend, lelijk, kinderachtig, vulgair of anderszins aanstootgevend zouden bestempelen.”












Variatie nummer 33 van bloedspetters.



Bloedneus

Steeds verrassend proberen te zijn, vormt de kern van zijn artistieke missie: “Voor mij is het belangrijk om in improvisaties snelle en flexibele, glijdende overgangen te kunnen maken tussen verschillende bereiken en klankgebieden. Ik voelde me nooit aangetrokken tot het volledig beheersen van welke standaard-techniek dan ook, of het nu belcanto, boventoonzang of het imiteren van bijv. een trombone was. Dat leidt vaak tot behaaglijk daarin blijven hangen, en dus voorspelbaarheid - die natuurlijk altijd vermeden moet worden. Belangrijk om ook mijzelf altijd weer te verrassen bij het improviseren.” 

En voor wie nieuwsgierig is naar de oorsprong van Blonk zijn beeldende werk? Dit komt voort uit een bloedneus die de stemkunstenaar kreeg tijdens het reciteren van Artaud’s klankpoëzie in 1994. Hij ving het bloed op met het papier van de tekst die hij aan het voorlezen was. Dit document, waarvan de bloedvlekken inmiddels bruin zijn geworden, vormt de start van een geslaagde grafische exercitie: een origineel met 48 variaties. Meer dan bijzonder!




Jaap Blonk hommage à Antonin Artaud


© Jazzenzo 2010