Artikel geprint vanaf Jazzenzo.nl

Transmission Festival mist stukje extra karakter

CONCERTRECENSIE. Transmission Festival, TivoliVredenburg Utrecht, 26 t/m 28 maart 2021
beeld: schermafbeeldingen*
door: Cyriel Pluimakers

Het Utrechtse Transition Festival heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld tot een van de belangrijkste Nederlandse jazzevenementen. Vorig jaar ging het niet door vanwege de corona-epidemie, maar dit jaar heeft de organisatie er een livestream editie van gemaakt. De naam is daarom voor een keer veranderd in Transmission. Drie avonden lang worden de jazzliefhebbers thuis ondergedompeld in een selectie van de nationale jazz, want buitenlandse optredens zitten er nog steeds niet in. Een deel van het aanbod betreft echter eerder gemaakte concertopnames, die een reprise krijgen.

  
Benjamin Herman Quintet met Ack van Rooijen, Brad Mehldau Quartet en Eric Vloeimans met Phion Koperblazers sierden onder meer het driedaagse festival Transmission.

Genieten
De eerste avond start met een niet minder dan verrassend optreden van pianist Brad Mehldau met een topbezetting: basklarinettist Joris Roelofs, contrabassist Clemens van der Feen en drummer Jorge Rossy. Een concert dat van de eerste minuut tot de laatste seconde weet te boeien, met een haarscherp spelende Mehldau. Het kwartet beschikt over een enorme drive en het basklarinetspel van Roelofs is van uitzonderlijke klasse. Je ziet Mehldau, die met de grootsten der aarde heeft gespeeld, zichtbaar genieten. 

Fragmentarisch
Minder uit de verf komt het ensemble ‘Under The Surface’ met zangeres Sanne Rambags, gitarist Bram Stadhouders en drummer Joost Lijbaart. De slagschaduw van de grote Noorse zangeres Mari Boine, een van de invloeden van Rambags, blijft voortdurend boven het podium hangen. Het nieuwe Sun-Mi Hong Trio treedt zonder bassist op, een opmerkelijk uitgangpunt. Weinig boeiend is het spel van de Portugees José Soares, een onzekere blazer die nog niet over een echte persoonlijkheid beschikt. Dit in tegenstelling tot pianist Harmen Fraanje die een oorstrelende klank aan de vleugel weet te ontlokken en buitengewoon bezielde improvisaties laat horen. 

Volgorde
Tenorsaxofonist Jasper Blom sluit de eerste avond af met toetsenist Niels Broos en drummer Jamie Peet. Het podium wordt in beslag genomen door de nodige keyboards en effectapparatuur. Blom experimenteert met allerlei vintage vervormingsapparatuur en Broos haalt originele geluiden uit zijn elektronica, maar echt boeien kan het geheel niet. Hadden de concerten niet in een andere volgorde geprogrammeerd moeten worden, waarbij het beste voor het laatst wordt bewaard?

  
Sanne Rambags trad op met haar ensemble Under The Surface. Brad Mehldau. Slagwerkster Sun-Mi Hong speelde met haar trio.

Krachtig
Het Benjamin Herman Quintet opent de tweede avond van Transmission met een hoofdrol voor de gelauwerde 91-jarige Ack van Rooyen op flugelhorn. Als iemand groots is in al zijn broosheid, dan is hij het wel: de man is vleesgeworden muziek. Zijn solo’s zijn diep doorvoeld, beschikken over een perfecte timing en zijn toon heeft een superieure aaibaarheidsfactor. Herman is de ideale kompaan en de altsaxofonist past zijn toon naadloos aan op de fluwelen dictie van Van Rooyen. Ook Tineke Postma zet met haar kwartet een krachtig optreden neer met repertoire van haar laatste ‘Freya’ album. Ze vormt een perfecte frontline match met basklarinettist Joris Roelofs. Het ritmetanden met contrabassist Clemens van der Feen en drummer Tristan Renfrow stuwt de muziek bijna genadeloos voort. 

Braaf
De jonge saxofoniste Kika Sprangers kreeg de afgelopen jaren veel lof toegezwaaid, maar haar valkuil is dat ze letterlijk en figuurlijk nog wel eens te veel hooi op haar vork wil nemen. Ze heeft een voorkeur voor grote bezettingen, die nog wel eens topzwaar willen overkomen. Dat is ook het geval in haar project met het strijkersensemble Pynarello. Haar arrangementen zijn buitengewoon voorspelbaar en je vraagt je voortdurend af of er niet met minder musici op het podium interessantere muziek was ontstaan. Het spel van Sprangers op sopraan- en altsaxofoon is vooral braaf en mist de nodige spanning. 

Oerkracht
Als iemand in Nederland een luide stem geeft aan de oerkracht die jazz dient te hebben, dan is het wel Yuri Honing. Op tenorsaxofoon beschikt hij over een groot en ver dragend geluid, dat het publiek diep weet te raken. Met zijn doordringende toon, vol melancholie, geeft hij uitdrukking aan het mythologische ‘Bluebeard’ verhaal. De gespeelde melodieën zijn statig en in zijn uitgebeende solo’s speelt hij geen noot te veel. Prachtig zijn de uitvoeringen van het op een gedicht van Dylan Thomas geïnspireerde ‘Do Not Go Gentle Into That Good Night’ en de afsluiter ‘After All’. 

  
Harmen Fraanje. Tineke Postma Quartet. New Cool Collective.

Veelzijdigheid
Tot slot treedt op de tweede avond de New Cool Collective op, in een akoestisch programma met een echte lounge karakter. Op ‘Rumbon’ horen we leider Benjamin Herman zelfs een keer op tenorsaxofoon. Heerlijk ook om Juan Tizol’s ‘Bakiff’ weer eens te horen en een actuele versie van het prachtige ‘Harlem Nocturne’, ooit een megahit van rhythm & blues altsaxofonist Earl Bostic. Ook pianist Willem Friede, die we eigenlijk zelden lang horen soleren, slaat tijdens het optreden zijn vleugels uit met een forse improvisatie. Altsaxofonist Herman is echt de ster van de avond, met twee heel verschillende concerten waarin hij zijn veelzijdigheid onderstreept.

Koper
Trompettist Eric Vloeimans opent de derde dag met de Phion Koperblazers. Het geluid van Vloeimans mengt naadloos met het ensemble en dat typische ‘brass’ geluid knettert stevig in de oren. Vloeimans heeft de afgelopen periode gebruikt om veel nieuwe stukken te schrijven. Hoe corona de creativiteit een boost kan geven!

Hetzelfde geldt voor Jan van Duikeren, die zijn flugelhorn als een aartsengel laat juichen boven de Metropole Strings. Schitterend ook is het pianospel van Karel Boehlee en de altsaxofoon van Paul van der Feen, die een diep doorvoelde solo ten beste geeft in het aan de overleden George Floyd opgedragen ‘Hope’. Je voelt de woede achter de Black Lives Matter protesten.

  
Eric Vloeimans & Phion Koperblazers. Kika Sprangers en de strijkers van Pyranello. Yuri Honing Quartet.

Gemis
Minder uit de verf komt het optreden van het HOT Trio trombonist Joost Buis en trompettist Ruben Drenth. Een wonderlijke combinatie van trompet, trombone, klarinet, kerkorgel en contrabas. Het ensemble speelt met de akoestiek van de grote zaal en beweegt zich door de ruimte. Ze spelen stukken uit de Sacred Concerts van Duke Ellington, maar als kijker raak je telkens het contact kwijt met de musici. 

Van absolute klasse getuigt de set Corrie van Binsbergen Playstation, met bevlogen spel van altsaxofonist Miguel Boelens en hoornist Morris Kliphuis. Van Binsbergen is pregnant aanwezig met haar typerende licht plagerige gitaarspel. Ze geeft haar ensemble voortdurend stroomstootjes die de muziek richting geven. Haar composities zijn sterk en klinken net even anders dan je gewend bent. Helaas heeft Van Binsbergen laten weten dat ze na dit seizoen stopt met optreden: een groot gemis voor de Nederlandse jazz.

Gastprogrammeurs
Het jonge Amsterdamse collectief Smandem speelt een cocktail van hippe muziekstijlen, maar is eigenlijk te licht om de weelde van een jazzfestival te kunnen dragen. Het Metropole Orkest sluit de laatste avond af met ‘A Tribute To Charles Mingus’. Hartstochtelijke muziek van een ‘jazzbeul’, die in hun handen behoorlijk gladgestreken wordt. De strijkers overgieten de grofkorrelige melodieën regelmatig met een zoete saus en je mist de echte vibe die dit repertoire nodig heeft. Het oeuvre van Mingus vraagt niet om fijnzinnigheid, maar om forse rafels en uithalen. 

Is het livestream festival Transmission nu geslaagd te noemen? De drie avonden kenden de nodige hoogtepunten, maar ook een aantal missers die voorkomen hadden kunnen worden. De getoonde muziek was een aardige dwarsdoorsnede van de Nederlandse jazz, maar miste een centrale gedachte. Vooral jonge formaties kwamen telkens minder goed uit de verf. Programmeren is knippen en snoeien en hier en daar een takje weghalen. Wellicht is het een goed idee om, net zoals bij Le Guess Who, in de toekomst te gaan werken met gastprogrammeurs, die het evenement net dat extra stukje karakter weten te geven.  

Gezien: Brad Mehldau Quartet, Under The Surface, Sun-Mi Hong Trio, Jasper Blom Jamie Peet & Niels Broos (26/3); Benjamin Herman Quintet feat. Ack van Rooyen, Tineke Postma Quartet, Pyranello & Kika Sprangers, Yuri Honing Quartet, New Cool Collective (27/3); Eric Vloeimans & Phion Koperblazers, Jan van Duikeren JD4 & Metropole Strings, HOT Trio met Joost Buis en Ruben Drenth, Corrie van Binsbergen Playstation, Smandem, Metropole Orkest & solisten ‘A Tribute to Charles Mingus’ (28/3).

*Foto's Eric Vloeimans & Phion Koperblazers © Anna van Kooij.


© Jazzenzo 2010