Netherjazz
De 45e editie stond in het teken van een nieuw begin. Juhamatti Kauppinen, artistiek leider sinds 2002, droeg het stokje over aan Martyna van Nieuwland, de Poolse programmeur die eerder Music Meeting in Nijmegen leidde. Haar debuut viel samen met de terugkeer naar het gerenoveerde evenementencentrum Tullikamari. Als themaland koos ze Nederland, een scene die ze uit eigen ervaring goed kent. Onder de titel Netherjazz liet ze jonge groepen horen die jazz en elektronica onbevangen combineren. Elk daarvan telt musici met wortels buiten Nederland, en juist in die diversiteit en internationale dialoog ziet Van Nieuwland de kracht van de Nederlandse jazzwereld.

  
De band Neon River, Teis Semey van Raw Fish, Ibelisse Guardia Ferragutti van sextet Awichas.

Afgeladen
Het gratis openingsconcert van Neon River - dat Aphex Twin, Flying Lotus en Floating Points als inspiratiebronnen noemt - trok een afgeladen Klubi, de kleine zaal binnen Tullikamari, en zette meteen de toon. De Koreaanse synthesizerspeelster Chaerin Im, winnares van de Keep an Eye International Jazz Award 2024 en NRC Young Artist of the Year, weefde bezwerende lijnen die vaag aan Hiromi herinnerden, gedragen door de stuwende grooves van bassist Matteo Mazzù en drummer Pedro Nobre. Deze energie zou op het Amsterdam Dance Event volkomen op haar plaats zijn. 

Klankbrij
Raw Fish, de groep van de Deense gitarist Teis Semey en de Italiaanse drummer Giovanni Iacovella, aangevuld met zangeres Marta Arpini, noemt zijn muziek zelf elektro-akoestische indie-avantgardejazz. Onschuldige deuntjes ontsporen er steevast op de meest grillige manier. Het sextet AWICHAS van Ibelisse Guardia Ferragutti sloot af met rituele klanken op basis van veldopnamen uit Bolivia. Dat leverde een benevelende, vermoeiende klankbrij op, die de vraag oproept of hier werkelijk het beste van de Nederlandse jazz op het podium stond.

  
Cosmic Ear met rietblazer Christer Bothén. Zangeres Johanna Elina Sulkunen van The Individual Beings met trompettist Tomasz Dabrowski (r).

Cosmic Ears
Op vrijdag opende Pakkahuone, de grote zaal van Tullikamari, zijn deuren. Cosmic Ear haakt aan bij de jaren die Don Cherry in Zweden doorbracht, en die lijn is levend: de in 1941 geboren Christer Bothén introduceerde de donso n'goni ooit bij Cherry zelf. Het klonk niet als reconstructie, al ligt Old and New Dreams, de legendarische groep van Cherry met Dewey Redman, Charlie Haden en Ed Blackwell, nooit ver weg. Ruimtelijke klanklandschappen openden de stukken en verbonden ze, Kansan Zetterberg liet zijn bas bezwerend doorlopen, Goran Kajfeš sneed met zijn trompet door de massa als een verre erfgenaam van Cherry en Woody Shaw, en Mats Gustafsson leek zijn tenorsaxofoon met zijn hele lijf te bespelen.

The Individual Beings
Trompettist Tomasz Dabrowski, die zijn groep The Individual Beings noemde naar een uitspraak van zijn mentor Tomasz Stanko, bracht zangeres Johanna Elina Sulkunen en twee drummers mee. De dichte, gelaagde muziek riep de elektrische Miles Davis van de jaren zeventig op, met de leider als voornaamste solist. Het blijft de vraag of zo'n grote bezetting echt nodig is, al gaf saxofonist Fredrik Lundin aan het slot een overtuigend antwoord.

  
Rinne Radio. MESTIZX met Guardia Ferragutti en Frank Rosaly. Fluitiste Laura Cocks van het I've Known Rivers Trio.

Telakka
In Telakka, het vaste podium voor Finse jazz en op loopafstand van Tullikamari, klonk na Bothén opnieuw een basklarinet, nu van Tapani Rinne en zijn in 1988 opgerichte RinneRadio. Met elektronica en percussie zocht hij vooral kleur en sfeer, soms verwant aan het klarinetwerk van Marcus Miller, tot er ineens drum-'n-bass doorheen brak. MESTIZX, de groep rond de in Amsterdam gevestigde multidisciplinaire kunstenares en zangeres Guardia Ferragutti en drummer Frank Rosaly, sloot af met 'gedekoloniseerde' ritmes. Deze massieve geluidswand vraagt veel van de luisteraar en biedt weinig houvast, maar Rosaly maakte met zijn Caribisch gekleurde drumspel diepe indruk.

Vergeten muziek
De zaterdag begon met een van de mooiste vondsten. In zijn I've Known Rivers Trio blaast pianist Aruán Ortiz de vrijwel vergeten muziek van Anthony Davis, James Newton en Abdul Wadud nieuw leven in. De broeierige, lang uitgesponnen stukken zinderden van onderhuidse spanning. Fluitiste Laura Cocks ontlokte haar instrument ongehoorde klanken, die even aan Hermeto Pascoal deden denken, en voerde met Ortiz een intens gesprek, terwijl cellist Jeremy Harman het geheel bijeenhield en de groep uit liefelijke passages weer aan het swingen bracht. Rustpunten ontbraken, maar wie meeging, werd ruimschoots beloond.

  
Piaist Aruán Ortiz. De 90-jarige fluitist Juhani Aaltonen van het Celebration Ensemble. Benjamin Herman Trio met de Japanse saxofonist Tomoaki Baba.

Onderhoudend
Saxofonist Mikko Innanen vierde daarna met zijn Celebration Ensemble honderd jaar Finse jazz. Tegenover de rest van het programma woog deze show licht, al bleef ze onderhoudend. De ster was Juhani Aaltonen, negentig jaar oud en op fluit nog altijd een klasse apart.

Publieksfavoriet
's Avonds verzorgde Benjamin Herman met zijn trio en de Japanner Tomoaki Baba het Nederlandse aandeel in de grote zaal Pakkahuone. In een mum van tijd groeide hij uit tot publieksfavoriet en bracht hij zelfs de normaal zo rustige Finnen in extase. In club Telakka zochten saxofonist Camila Nebbia en gitarist Jukka Kääriäinen intussen de geluidsgrenzen op. Het hoogtepunt van het festival kwam daar later op de avond. Elifantree, dat in mei het zevende album 'Florescence' uitbracht, ontsnapt aan elk etiket en laat horen hoe organisch elektronica in een trio kan opgaan. Vocaliste en componiste Anni Elif straalde iets uit van Kate Bush en saxofonist Pauli Lyytinen bevestigde waarom hij een dag eerder de Yrjö-prijs kreeg, de belangrijkste Finse jazzonderscheiding.

   
Saxofonist Camila Nebbia en gitarist Jukka Kääriäinen in club Telakka. Elifantree met zangeres en toetsenist Anni Elif. Beiggja met Sprangers en bassist Mats Eilertsen.

Kika Sprangers
Op zondag toonde de Nederlandse inbreng haar mooiste gezicht. Beiggja, dat voor het eerst in Finland speelde, bracht beeldschone Noorse jazz, waarin Kika Sprangers, die de helft van debuutalbum 'Morning' schreef, voor warmte zorgde en bassist Mats Eilertsen het stralende middelpunt vormde. Contrabassist Claude Tchamitchian combineerde met Poetic Power avontuur en sfeer, met saxofonist Christophe Monniot als aanjager die soms de vaart van de jazzrock uit de jaren zeventig bereikte.

Gekunsteld
Vibrafonist Joel Ross, slotact van het internationale programma, bleef daarna opvallend op afstand. Van verbinding met de zaal was geen sprake. Sterker nog, hij besloot materiaal te spelen dat niets te maken had met het aangekondigde gospelproject. Zijn kwintet speelde technisch onberispelijk, toch oogde deze rechtlijnige Amerikaanse jazz na vier dagen avontuur bijna gekunsteld en blasé.

  
Collin Vallon Trio. Vibrafonist Joel Ross. Het Frans-Colombiaanse kwartet ¡Ya Voy!

Hemelse stem
De warmte kwam terug in Klubi. ¡Ya Voy!, het Frans-Colombiaanse kwartet met de marimba de chonta van Moises Zamora Mesú, de tenorsaxofoon van Sakina Abdou en de contrabas van Thibault Cellier, draaide om Alejandra Charry, een zangeres met groot charisma en een hemelse stem.

Uitverkocht
Artistiek leider Martyna van Nieuwland kan tevreden terugkijken. Vier van de zes betaalde concertblokken waren uitverkocht, 23 ensembles trokken volgens voorlopige cijfers 3500 bezoekers en de bezetting lag op 98 procent. Niet al haar Nederlandse keuzes overtuigden, maar een festival dat zo uitgesproken programmeert, mag schuren. In Tampere is de stuurman gewisseld, de koers is dezelfde gebleven.

• tamperejazz.fi/en