CONCERTRECENSIE. Tineke Postma Kwartet, Porgy en Bess, Terneuzen, 11 december 2011.
beeld: Eddy Westveer
door: Mischa Beckers

Saxofoniste Tineke Postma won al een aantal prestigieuze prijzen en voegde daar onlangs de Edison Jazz Nationaal voor haar album ‘The dawn of light’ aan toe. Ze is inmiddels een begrip in Nederlandse en internationale jazzkringen. Zondag speelde Tineke Postma, met haar kwartet, in Porgy en Bess in Terneuzen.


Een inspirerend concert van het Tineke Postma Kwartet in Porgy en Bess.

Over haar inspiratiebronnen is de saxofoniste altijd helder: vooral Wayne Shorter, Cannonball Adderley, John Coltrane en Miles Davis spelen een grote rol. Maar ze wil niet imiteren en altijd iets van haar zelf toevoegen. Postma’s eigen stijl heeft zich dan ook overtuigend afgetekend. “Er zijn duizenden fantastische saxofonisten die sneller, hoger en ingewikkelder kunnen spelen maar uiteindelijk gaat het daar niet om. Het gaat er om wat je te zeggen hebt en ik word gedwongen om daarover na te denken”, zei ze in de documentaire over haar die onlangs bij de NTR te zien was. In de uitvoering zoekt Postma uitvoerig de dialoog met haar medemuzikanten. Vijf jaar zijn ze nu bij elkaar: Tineke Postma, pianist Marc van Roon, contrabassist Frans van der Hoeven en drummer Martijn Vink, en dat betaalt zich uit.

In Terneuzen trapte het kwartet  af met ‘Short conversations’ dat de saxofoniste schreef voor haar grote held Wayne Shorter. Postma weefde lyrische passages aan elkaar met mooie dynamiekverschillen. Bij ‘Falling scales’ ging het tempo wat omhoog. Geconcentreerd en met de ogen dicht blies Postma vloeiend snelle en lange lijnen. Van Roon broedde even op een idee, zo leek het, en gooide een balletje op met enkele spannende tweeklanken. De saxofoniste ving die feilloos op en integreerde ze direct in haar improvisatie. Van Roon en Van der Hoeven knikten lachend, instemmend naar elkaar. Typerend voor dit kwartet: voortdurend vonden dit soort interacties, als één-tweetjes of in groter verband, plaats.

Het gaat er dus om wat je te zeggen hebt en dat bleek voortdurend. In stukken zoals ‘Before the snow’. De basintro van Van der Hoeven was direct toereikend om de bijpassende sfeer op te roepen. Of, ‘Canção de amor’, een liefdeslied, in een wat tragere, legere versie dan op de plaat gespeeld. De kunst is om die paar noten te kiezen en die zo te spelen dat de toehoorder als vanzelf het verhaal wordt ingezogen. Postma beheerst die kunst ontegenzeggelijk. Maar ook voor snelheid schrikt ze niet terug. Geen afgeraffelde loopjes maar flitsende lijnen met een scala aan variaties: patronen over grote intervallen, ritmisch mooi aan elkaar geknoopte stukjes door integratie van rusten en kleine geïsoleerde passages die verschuiven in een patroon.


Foto midden: Marc van Roon, Frans van der Hoeven, Tineke Postma, Martijn Vink.

Van Roon zat alert achter de vleugel en kleurde, nam soms slechts akkoorddelen als vertrekpunt voor initieel logische lijntjes en bracht dan langzaam subtiele variaties in. Op andere momenten daagde hij uit en dikte flink aan met fel vuurwerk. In zijn eigen stuk ‘In the air’ improviseerde de pianist indrukwekkend. Hij begon met vette akkoorden een soort dialoog met zichzelf. Een vaag gestelde vraag werd door wat verschuivingen en andere variaties herhaald, waarna een steeds extatischer antwoord vanuit verschillende invalshoeken volgde.

In ‘Beyond category’ ging de rem er bij Van der Hoeven en Vink nog verder af. Wat een vindingrijkheid om die onmiskenbare groove in dat stuk aan te dikken, uit te kleden en te omspelen. Het stuk kende alle ingrediënten die dit optreden zo boeiend maakten. Er werd onverwachts versneld, vertraagd en van dynamiek en stijl veranderd. Het kwartet sloot het concert vervolgens met ‘Tell it like it is’ ingetogen af.

Tineke Postma gaf in Terneuzen, voorafgaand aan het concert, samen met pianist Marc van Roon ook nog een workshop aan leerlingen van de Zeeuwse muziekschool Toonbeeld.

• Tineke Postma

Zie ook:

• 19-11-11 Tineke Postma ontvangt Edison tijdens jazz gala in Muziekgebouw