CONCERTRECENSIE. Gent Jazz, Bijloke Gent, zaterdag 12 en zondag 13 juli 2014
beeld: Jos L. Knaepen, Bruno Bollaert
door: Mathilde Löffler

Gent Jazz Festival heeft een gedegen reputatie als festival voor de liefhebbers van onopgesmukte en bijzondere jazzprojecten. Improvisatie en experiment als essentieel onderdeel van de jazz vormen de leidraad van de programmering die uitdaagt, vernieuwt, tot denken aanzet en die een grote bandbreedte van Belgische, Europese en Amerikaanse jazzprojecten presenteert.

  
Dave Holland trad op met Prism, Chick Corea speelde in duo met bassist Stanley Clarke en nodigde pianiste Hiromi uit voor een duet achter de piano.

Op Gent Jazz hoeft het experiment niet in achterafzaaltjes en met ingewikkelde looproutes te worden opgezocht. Vernieuwing wordt hier trots getoond als het kloppende hart en als de kernwaarde van de echte jazz. Dat betekent ook dat er veel ruimte is voor experimenten met elektronica, zoals bij Mehliana van Brad Mehldau of Prism van Dave Holland.

De ambiance en de organisatie van het festival zijn er volledig op ingesteld om een rustige, volwaardige luisterervaring mogelijk te maken. Een ruime opzet die drukte en massa zoveel mogelijk beperkt. Goed geluid en een optimale doorstroming van bezoekers op piekmomenten zorgen voor een ontspannen beleving, die zo min mogelijk afleidt van de focus op de concerten.

Ontspannen
De muzikanten ogen ontspannen en geven gedurende de concerten herhaaldelijk aan het vakkundige en bijzonder rustige publiek erg op prijs te stellen. Het publiek luistert geconcentreerd, reageert waar het wordt uitgedaagd en is duidelijk vakkundig. Zo ontstaat een gezamenlijke focus van musici en luisteraars op de ervaring van de muziek, op het moment, op de improvisatie.

Het is een bijzondere ervaring om op Gent Jazz vernieuwende projecten op het hoofdpodium aan te treffen waar een massaal publiek aandachtig luistert. Zoals de avontuurlijke Japanse pianiste Hiromi, de uiterst ingetogen lyrische muziek van de formatie ¾ Peace van de Belgische saxofonist Ben Sluijs en een samenwerkingsproject van de Nederlandse saxofoniste Tineke Postma met Graaf, een project van Studenten van het conservatorium Gent.

  
Dirigent Darcy James Argue met zijn Secret Society. Fulco Ottervanger en Simon Segers van De Beren Gieren.

Waar in voorgaande edities van Gent Jazz alleen een hoofdpodium aanwezig was, werd in de editie van 2014 voor het eerst gebruik gemaakt van een tweede kleiner podium, de ‘Garden Stage’, die afwisselend met het hoofdpodium geprogrammeerd stond. De optredende groepen waren geenszins tweederangs. Juist spannende bands als De Beren Gieren, het frisse nieuwe geluid van Black Flower en de New Orleans/gospel/bebop/funkformatie John Batiste and Stay Human speelden op dit kleinere podium en zorgden voor constante afwisseling en verrassing. 

Het programma liep in deze opzet non-stop door, waardoor het voor de luisteraars soms moeilijk was om tussen de vaak monumentale concerten op het hoofdpodium weer op adem te komen. Het publiek dat voor ontspanning en gezelligheid was gekomen kon deze opzet echter wel waarderen.

¾ Peace
Op zaterdag beet de formatie van de Belgische saxofonist Ben Sluijs het spits af op het hoofdpodium met lyrische, ingetogen jazz die veel ruimte liet voor stiltes, waarbij de muzikanten rustig samen op verkenning gingen naar afgewogen balans in de muziek. De verfijnde nuances en het breekbare geluid van dit optreden waren een uitdaging voor publiek en muzikanten in de energieke sfeer van een festivaldag, die nog op gang moest komen.

  
Dave Holland 'Prism' met Craig Taborn achter de piano en Kevin Eubanks op gitaar.

Waar ¾ Peace rustig begon, zette Brad Mehldau met zijn Fender Rhodes, vintage synthesizers en samen met de spectaculaire drummer Mark Guiliana op drums en elektronica een fascinerende, massieve wall of soundneer, die deed denken aan klassieke muziek, de symfonische rock uit de jaren ’70 en ’80 van de vorige eeuw van Emmerson, Lake and Palmer, of zelfs Pink Floyd. Filmische, steeds evoluerende composities vol open improvisaties en met een stevige basis van vet aangezette bas op de Moogsynthesizer, virtuoos gespeeld door Mehldau evenals de Prophet-synthesizer, de Fender Rhodes en de vleugel. 

Voor Mark Guilana was een prominente rol weggelegd waarbij hij zijn uitzonderlijke techniek, energie en improvisatievermogen kon etaleren. Opvallend was het feit dat het geluid van alle instrumenten met een zeer uiteenlopend klank- en volumespectrum perfect in balans was gebracht tot een groot geheel. Er werd geen gebruik gemaakt van loops, maar alle ostinato’s werden virtuoos live gespeeld, waardoor de muziek ademde en nooit statisch aanvoelde. Met als uitstapje een heel frisse en verrassende versie van ‘My Favourite Things’, die door het publiek enthousiast werd onthaald.

Darcy James Argue
De in Brooklyn levende Darcy James Argue heeft na zijn studie aan het New England Conservatory bij Bob Brookmeyer sinds 2005 een flinke reputatie weten op te bouwen als pianist, componist en bandleider. Met onder meer een Grammynominatie voor zijn nieuwste album ‘Brooklyn Babylon’,  nadat hij eerder al voor een Grammy was genomineerd.

Hij presenteerde met zijn Secret Society een indrukwekkende bigband die opvallende eigen stukken en arrangementen bracht. Darcy James Argue heeft als componist een originele eigen signatuur, waarbij invloeden van rock, klezmer, Oost-Europese muziek en klassieke muziek in vlagen voorbij komen. 

   
Tineke Postma trad op met het conservatoriumproject Graaf. Pianist Aaron Goldberg speelt in het kwartet van saxofonist Joshua Redman.

Opvallend was het feit dat in dienst van de avontuurlijke arrangementen ongebruikelijke instrumenten en bezettingen volop werden ingezet, zoals twee tuba’s, melodica, altfluit en piccolofluit. De individuele kwaliteiten van de musici waren groot,  naast het feit dat zij bijna allemaal verbazingwekkende multi-instrumentalisten zijn.

Voorafgaand aan het concert van Dave Holland werd door de organisatie met een respectvol applaus van het publiek stil gestaan bij het overlijden van contrabassist en jazzlegende Charlie Haden.

Dave Holland’s Prism bracht strakke, geaarde moderne fusion met een prominente rol voor de gitaar van Kevin Eubanks die met zijn bluesachtige, soms rockachtige geluid het geluid van de band volledig naar zijn hand zette. Pianist Craig Taborn schikte zich in een begeleidende rol, evenals de attent begeleidende drummer Eric Harland.  Het was mooie, intense, plezierige fusionjazz-met-spierballen, die op een hoog niveau werd neergezet. Een emotioneel, bluesachtig nummer werd door Holland aangekondigd als ‘One for Charlie’. Deze liet aangrijpend het gemis horen dat door het wegvallen van deze grootheid in de jazzwereld is ontstaan.

Graaf
Op zondag opende saxofoniste Tineke Postma op het hoofdpodium samen met Graaf, een formatie van studenten van het conservatorium Gent. De bezetting van de band met piano, bas, drums en gitaar uitgebreid met zang en saxofoon waarbij de zangeres improviseerde en functioneerde als deel van de blazerssectie, leverde samen met de meespelende coach Tineke Postma harmonieuze, vakkundige en ingehouden muziek op. 

  
Pianiste Hiromi en haar basgitarist Anthony Jackson. Backstage met v.l.n.r. Stanley Clarke, Chick Corea, roadmanager, Hiromi, Anthony Jackson en Joshua Redman.

Joshua Redman is sinds twintig jaar een vaste en bekende naam in de jazzwereld, die staat voor bijzondere instrumentbeheersing met een aantrekkelijke, lyrische toon in alle registers. En een gretigheid in het live spelen voor publiek, wat Redman beschouwt als de essentie van echte jazz.

Hij bracht met zijn kwartet een uitdagende blues als openingsnummer, gevolgd door een hoogst ongebruikelijke versie van de klassieker ‘Summertime’ met een lyrische, ballade-achtige saxofoonuitvoering, gecombineerd met een twee keer zo snel gespeeld ritme (double feel) in de drums, wat het nummer sprankelend en verrassend maakte. Een versie van de bekende ballade ‘Lush Life’ ademde de geest van John Coltrane in een eigentijdse versie,  gevolgd door eigen werk. Het optreden eindigde feestelijk, vol stuwende spanning voor een enthousiast publiek.

Waar Joshua Redman de spanning tijdens het optreden langzaam had opgevoerd, knalde het trio van de Japanse pianiste Hiromi er als een tsunami middenin. De energie van het pianotrio leek op die van een heavy metalconcert, waarbij de frêle vrouw de piano volkomen opvrat. Grenzeloze energie, volkomen instrumentbeheersing en de pure vreugde aan het samenspel en het eigen kunnen lieten haar samen met jazzbassist Anthony Jackson en rockdrummer Simon Philips op zoek gaan naar de top van energie. Hiromi etaleerde een duizelingwekkende veelvoud aan stijlen van bop, rockinvloeden en lyrische jazz en maakte veel indruk met een ingetogen solonummer waarin zij de verfijnde nuances van haar kunnen demonstreerde. Een haast onmenselijke tour de force die als een wervelwind over het festival kwam.

  
Chick Corea trad in duo op met Stanley Clarke. Voor de toegift van dat concert nodigde Corea Hiromi uit achter de piano.

Corea/Clarke
Het absolute hoogtepunt van twee dagen Gent Jazz was het duo-optreden van pianist Chick Corea met basgitarist Stanley Clarke. Bevriend vanaf hun jeugdjaren waarin zij de legendarische muziekscene van New York in de jaren zestig van de vorige eeuw gezamenlijk verkenden, speelden deze twee reuzen in opperbeste stemming samen klassiekers als ‘La Fiesta’ en recentelijk eigen werk zoals ‘Cancion de Sofia’. Voorts een stuk van Stanley Clarke voor zijn vrouw, ‘Yellow Nimbus’ van Corea, gecomponeerd voor een samenwerking met de recentelijk overleden gitarist Paco de Lucia die hiermee uitvoerig werd herdacht, maar ook een heerlijk frisse onbevangen versie van ‘Waltz for Debbie’ van pianist Bill Evans. 

Het was een groovend muzikaal hoogstandje dat voor een uitzinnig publiek eindigde in een toegift, waarvoor pianiste Hiromi door de heren het podium op werd getrokken om samen met Chick Corea te improviseren op ‘Spain’. Het publiek werd als afsluiting door Corea en Clarke met handgeklap en meezingen geïntegreerd in de muziek.  Een opmerkelijk optreden en een bijzonder hoogtepunt.

Gent Jazz bewijst dat het mogelijk is om een zinderend festival van pure en avontuurlijke jazz neer te zetten in een ontspannen professionele ambiance. Uitstapjes naar popmuziek zijn in Gent niet aanwezig. Hier heeft men deze concessies niet nodig om een vakkundig, ruimdenkend en open publiek aan zich te binden.

• www.gentjazz.com t/m zaterdag 19 juli op de Bijlokesite in Gent.